Chương 1: Mẻ giặt đầu ca

Tôi vào làm ở tổ giặt là của một bệnh viện đa khoa trong thành phố tháng Ba năm 2007, năm tôi hai mươi sáu tuổi. Dì Hằng tôi bán bánh cuốn ở chợ Rồng, quen một bà trong phòng tổ chức, chạy cho tôi một chân hợp đồng. Lương bảy trăm nghìn, có phụ cấp độc hại, có bữa trưa ở căng tin. Dì bảo thế là phúc, đừng kén.

Tổ giặt là nằm dưới tầng hầm khu nhà cũ, phía sát bờ sông Đào. Muốn xuống phải đi cầu thang sau khoa Nội, qua một hành lang dài lát gạch đỏ, trần thấp, bóng đèn tuýp cứ ba cái thì một cái chập chờn. Dưới ấy quanh năm nồng hơi xà phòng bột, mùi Javen, mùi vải hấp. Mùa hè nóng như lò. Mùa đông thì tường rịn nước, sờ vào lạnh buốt tay.

Tổ có năm người. Đứng đầu là bà Tư, mới ngoài bốn mươi mà trông như năm mươi, người gầy và đen, làm ở đây từ hồi tôi còn chưa đi học. Bà ít nói, mắt rất tinh. Một chồng áo bẩn bà liếc qua là biết thiếu hay đủ.

* * *

Việc của tôi nghe thì đơn giản. Sáng sáu giờ, hộ lý các khoa đẩy xe đồ bẩn xuống, kèm tờ giao nhận ghi rõ khoa nào, bao nhiêu ga, bao nhiêu vỏ gối, bao nhiêu áo bệnh nhân. Tôi đếm lại, ký nhận, phân loại. Đồ khoa Truyền nhiễm ngâm riêng một bể Javen. Đồ dính máu ngâm nước lạnh trước. Còn lại cho vào hai cái máy giặt lồng to như cái thùng phuy nằm ngang.

Giặt xong thì sấy, gấp, rồi đếm thêm một lần nữa trước khi trả lên khoa. Bà Tư dặn ngay ngày đầu, chậm cũng được, sai thì không. Mất một cái áo là tổ đền. Thừa một cái thì phải biết của khoa nào.

Áo bệnh nhân viện tôi hồi ấy là vải kẻ sọc xanh trắng, cổ tròn, cài cúc nhựa. Trên ngực trái có thêu số phòng bằng chỉ đỏ, để giặt xong trả đúng nơi. Khoa Nội thêu chữ N, khoa Ngoại chữ NG, rồi đến số phòng. Tôi học thuộc cái bảng ấy trong hai ngày.

Sáng thứ năm của tuần đầu tiên, tôi đếm mẻ áo sấy xong của khoa Nội. Tờ giao nhận ghi bốn mươi hai cái. Tôi đếm được bốn mươi ba.

Tôi đếm lại. Vẫn bốn mươi ba.

Tôi lật từng cái xem số. N.101, N.102, N.104. Đến cái thứ ba mươi mấy thì tay tôi dừng lại.

Chỗ ngực trái, chỉ đỏ đã bạc gần thành màu gạch non, thêu một chữ P và một số không. P.0.

* * *

Tôi cầm cái áo lên. Nó nặng hơn những cái khác, như còn ngậm nước, dù vừa ra khỏi máy sấy cùng cả mẻ. Vải sọc đã ngả vàng ở cổ. Kiểu cúc cũng khác, cúc xương màu nâu, khâu bằng chỉ đen, không phải cúc nhựa trắng như bây giờ.

Và nó có mùi.

Không phải mùi thuốc, không phải mùi người ốm. Mùi nước sông. Tôi lớn lên ở phố ven sông Đào nên tôi biết mùi ấy rõ hơn mùi nhà mình. Mùi bùn non, mùi rong mục, cái tanh ngai ngái của nước đứng lâu dưới chân kè. Mùi của những buổi chiều mùa lũ, nước lên ngập bậc đá bến Đò Quan.

Tôi đưa áo lên mũi lần nữa cho chắc. Trong cái hầm toàn mùi Javen, mùi ấy như một cánh cửa sổ ai vừa mở ra.

"Bà Tư ơi, cái này của khoa nào ạ?"

Bà Tư đang gấp ga ở bàn bên kia. Bà ngẩng lên, nhìn cái áo trong tay tôi. Tôi tưởng bà sẽ nhíu mày, sẽ mắng tôi đếm sót. Nhưng bà chỉ đứng im một lúc, rồi đi lại, cầm lấy cái áo từ tay tôi. Tay bà khô và rất nhanh.

"Không của khoa nào cả. Cứ ghi bốn hai."

Tôi hỏi phòng không là phòng nào. Bà không trả lời. Bà gấp cái áo làm tư, gọn gàng như mọi cái áo khác, rồi cho vào một cái bao tải dứa để riêng dưới gầm bàn ủi. Trong bao tải đã có sẵn mấy cái gì đó, lùng bùng, tôi không nhìn rõ.

Hai cô cùng tổ là chị Liên và chị Dung đứng ở máy giặt, cúi đầu làm việc, không ai nhìn sang. Cái im lặng ấy làm tôi chú ý hơn cả cái áo.

* * *

Trưa hôm ấy ăn cơm căng tin, tôi hỏi chị Liên. Chị gắp miếng đậu, nhai rất lâu rồi mới nói.

"Đồ kho lẫn vào ấy mà. Để ý làm gì."

Tôi không để ý thật. Lúc ấy tôi còn đang lo học việc, lo không bị trừ lương. Mẹ tôi mất ở chính bệnh viện này năm tôi năm tuổi, trong trận dịch tả mùa thu năm 1986. Dì Hằng kể vậy, và chỉ kể vậy. Tôi không nhớ gì về mẹ ngoài một cái bóng và một bàn tay rất lạnh. Đi làm ở đây, tôi nghĩ nhiều đến mẹ hơn, nhưng là cái nghĩ mơ hồ của người đi ngang một ngôi mộ không có tên.

Chiều về, tôi rửa tay ba lần bằng xà phòng thơm. Đến tối nằm trên giường, tôi vẫn ngửi thấy mùi sông trên mấy đầu ngón tay mình. Tôi nghĩ là tại phố tôi ở sát bờ, gió đêm lùa vào.

* * *

Sáng hôm sau, tôi đếm mẻ áo khoa Ngoại. Tờ giao nhận ghi ba mươi tám.

Tôi đếm được ba mươi chín.

Tôi không cần lật nữa. Tôi đã ngửi thấy nó từ lúc mở cửa máy sấy, cái mùi bùn non ẩm ướt lẫn giữa hơi vải nóng. Nó nằm ở giữa chồng, gấp sẵn, dù tôi chưa gấp cái nào. Chỉ đỏ trên ngực vẫn là P.0. Gấu áo vẫn ướt, ướt sẫm một vệt bằng bàn tay, như vừa có ai mặc nó lội qua chỗ nước nông.

Bà Tư đi qua sau lưng tôi. Bà không dừng lại. Tôi nghe bà lẩm bẩm, giọng nhỏ đến mức tôi không chắc mình nghe đúng.

"Lại về rồi đấy."