Chương 1: Giường sát cửa sổ

Nhà tôi ở xóm Na Kén, xã Châu Lương, huyện Quỳ Châu. Xóm người Kinh lên khai hoang từ thời ông nội, nằm xen giữa các bản Thái, cách trường cấp ba ngoài thị trấn ba mươi cây số đường đất, mùa mưa thì không nói trước được. Năm lớp mười tôi ở trọ nhà dì ngoài thị trấn. Hè năm 2009 dì theo chồng vào Đắk Lắk làm cà phê, mẹ tôi lên trường xin cho tôi vào khu nội trú. Mỗi tháng nộp mười cân gạo và bốn chục nghìn tiền củi, tiền điện.

Khu nội trú nữ là một dãy nhà cấp bốn lợp ngói nằm sau trường, cách sân bóng một hàng xà cừ. Tám phòng nối nhau, chung một hành lang có mái, nền láng xi măng đã mòn. Đầu dãy là bể nước và nhà vệ sinh. Cuối dãy là phòng của cô quản sinh, nhỏ hơn phòng học sinh, có rèm hoa che cửa sổ. Phòng số bảy là phòng áp cuối, kế phòng tám, rồi đến phòng cô.

Cô quản sinh tên Lam, người thị trấn, khoảng bốn mươi tuổi, tóc búi thấp, nói giọng đều đều không lên không xuống. Chiều hôm tôi nhập ký túc, cô cầm chùm chìa khoá dẫn tôi về phòng bảy. Cô đi trước, không ngoảnh lại, dép lê kéo trên nền xi măng kêu lẹt xẹt.

Phòng bảy có tám cái giường sắt đơn, xếp hai dãy bốn, lối đi ở giữa vừa một người. Giường nào cũng trải chiếu cói, đầu giường một tủ sắt nhỏ sơn xanh, cánh tủ cái nào cũng móp. Cửa sổ duy nhất ở cuối phòng, khung gỗ, kính ố, nhìn ra bờ rào găng và một khoảng đồi trọc. Giường sát cửa sổ bên trái bỏ trống. Mùng vẫn mắc trên bốn sợi dây, nhưng được vén lên, buộc gọn thành một bó ở góc trên. Chiếu trải phẳng, sạch, không gối, không chăn.

Cô Lam chỉ cái giường kế bên nó.

"Em nằm giường này. Giường sát cửa sổ không ai nằm. Đừng dọn, đừng đụng, đừng để đồ lên."

Tôi hỏi vì sao. Cô nói cửa sổ ấy hở, gió lùa, nằm vào là ốm. Cô nói nhanh, như câu đã nói nhiều lần. Rồi cô ra đứng ở cửa, đưa mắt lướt một vòng qua các giường. Môi cô mấp máy. Cô ghi gì đó vào quyển sổ bìa cứng kẹp dưới nách rồi đi.

Đứa nằm giường đối diện tôi tên Vân, người xã Châu Bính, mồm miệng nhanh. Nó bảo tối nào cô Lam cũng đứng ở cửa đếm như thế, phòng nào cũng đếm, rồi mười giờ đi khoá cổng khu.

"Cô đếm cho đủ người thôi. Kệ cô."

Phòng bảy có bảy đứa, toàn lớp mười một, toàn người mới dồn về từ các phòng khác. Lả người Thái, bản xa tận xã Châu Phong, ít nói, da ngăm, lúc nào cũng có lọ dầu gió trong túi áo. Nhung tròn người, hay ngủ. Duyên, Thuỷ, Hoa ở cùng một xã, đi đâu cũng đi ba đứa. Tôi là người cuối cùng dọn vào.

* * *

Chiều ấy tôi ăn bữa cơm nội trú đầu tiên. Cơm nấu chảo gang, canh rau cải lõng bõng, mỗi đứa một lọ muối lạc mang từ nhà. Tối, cả phòng học bài dưới bóng đèn tuýp nhấp nháy mãi mới sáng hẳn. Đúng mười giờ, cô Lam đi dọc hành lang, gõ từng cửa, nói tắt đèn. Tiếng chùm chìa khoá loảng xoảng xa dần, rồi tiếng cổng sắt khép và tiếng khoá bấm.

Tôi nằm xuống giường mình. Bên trái tôi, cách một lối đi hẹp, là giường trống sát cửa sổ. Gió từ khe cửa sổ gỗ lùa vào lạnh hơn tôi tưởng, dù mới đầu tháng Chín. Mùi vôi ẩm của tường, mùi dầu gió của Lả từ giường bên kia, mùi chiếu cói mới. Ngoài rào, dế kêu, một con chim gì đó kêu hai tiếng rồi im.

Tôi khó ngủ. Giường lạ, gối lạ. Tôi nằm nghiêng, mặt quay ra lối đi, nhìn cái mùng buộc bó ở góc giường trống. Trời có trăng, cái bó mùng trắng mờ mờ như một túm tóc ai vén lên.

Chắc hơn nửa đêm, tôi nghe tiếng dây mùng rung. Rất nhẹ, như có ai kéo sợi dây. Rồi tiếng vải trượt xuống, sột soạt, chậm. Tôi mở mắt nhưng không quay đầu. Tôi nghĩ Vân hay đứa nào dậy sửa mùng. Tôi nghĩ thế rồi ngủ lúc nào không biết.

* * *

Sáng, tôi tỉnh vì tiếng kẻng ăn sáng ngoài bếp. Tôi ngồi dậy. Và tôi nhìn sang giường bên trái.

Cái mùng đã buông. Buông kín bốn phía, phẳng phiu, bốn góc mùng giắt xuống dưới chiếu rất kỹ. Giắt kiểu người nằm bên trong với tay ra giắt cho khỏi muỗi, chứ không phải kiểu người đứng ngoài giắt vào.

Tôi hỏi ai buông mùng giường ấy. Vân đang chải tóc, ngừng tay. Nhung quay mặt vào tường. Lả nhìn tôi, rồi nhìn cái mùng, rồi mở lọ dầu gió ra ngửi.

"Ngày nào cũng rứa. Đừng vén. Cô bảo để cô vén."

Vân nói thế. Tôi không nghe. Tôi vén một góc mùng lên.

Trên chiếu có vết nằm. Chiếu cói hõm xuống theo hình một người nằm nghiêng, co hai chân lên gần bụng, quay mặt vào tường. Người nhỏ, gầy hơn tôi. Chỗ đầu gối lên không có gối mà có một vệt ướt loang ra bằng bàn tay xoè, thấm xuống làm cói sẫm màu. Tôi sờ vào. Lạnh. Lạnh như chiếu phơi sương cả đêm.

Trời không mưa. Cửa sổ chốt trong, kính không vỡ.

Tôi buông góc mùng xuống, lùi lại một bước. Cả phòng im. Không đứa nào nhìn tôi.

Cô Lam vào lúc bảy giờ kém. Cô không hỏi gì. Cô đi thẳng đến giường sát cửa sổ, vén mùng lên, buộc bó gọn ở góc như cũ. Cô vuốt chiếu cho phẳng, vuốt mấy cái rồi dừng ở chỗ vệt ướt. Cô đứng như thế một lúc, lưng quay về phía chúng tôi. Rồi cô quay ra đứng ở cửa, lướt mắt qua các giường như mọi tối.

Tôi ở giường gần cửa sổ nhất, xa cô nhất, nhưng phòng im quá, tôi nghe rõ cô đếm thầm. Cô đếm chậm, môi mấp máy từng số.

Cô đếm đến tám.