Chương 10: Áo vừa như in

Mùa đông năm ấy rét sớm. Tháng Mười Một âm đã phải đốt trấu sưởi trong bếp. Gió bấc thổi từ sông lên mang theo bụi gạch, bám vào cửa sổ một lớp mỏng màu hồng nhạt, mẹ lau sáng nào cũng có lại.

Anh Khoa đến nhà tôi lần đầu vào đầu tháng Chạp. Anh nói lý do là dột mái bếp, anh nghe tôi kể hôm ở chợ. Anh mang thang, mang ngói, trèo lên lợp lại nửa buổi, không lấy tiền. Mẹ pha nước cho anh, ngồi ở hiên nhìn anh làm.

Mẹ nói chuyện với anh bằng giọng thường. Tôi để ý điều ấy. Mẹ hỏi anh lò gạch dạo này thế nào, nhà có mấy anh em, bố mẹ còn không. Anh trả lời lễ phép. Rồi mẹ hỏi một câu không liên quan gì.

"Cháu hay ra cống Đồng Lau không?"

Anh ngạc nhiên. Anh nói lò nhà cháu lấy đất ở đấy, ngày nào cháu chả qua. Mẹ gật đầu. Mẹ rót thêm nước. Rồi mẹ nói, giọng vẫn bình thường, chỉ có tay cầm ấm hơi run:

"Chỗ ấy đừng đợi ai. Có đợi cũng không ai ra đâu."

Anh Khoa nhìn tôi. Tôi nhìn xuống đất. Anh không hiểu, nhưng anh dạ.

Từ hôm ấy anh đến tuần hai lần. Sửa cái này, chở cái kia, có hôm chỉ ngồi ở hiên uống nước rồi về. Mẹ không ngăn. Mẹ nhìn anh ngồi cạnh tôi ở hiên, và tôi thấy mắt mẹ không chếch đi khi nhìn anh. Mẹ nhìn anh như nhìn một người đang sống trọn vẹn. Quay sang tôi thì mắt mẹ lại trượt đi, như trượt trên mặt nước.

* * *

Rằm tháng Chạp, anh Khoa hỏi tôi.

"Hăm ba ông Táo... em đi thả cá với anh không."

Anh bảo ao đình làng anh đã lấp để làm sân bóng, ao nhà thì bẩn. Người làng anh năm nay rủ nhau ra cống Đồng Lau thả cá, chỗ ấy thông ra sông, cá đi được. Anh bảo xế chiều anh ra đấy đợi, tôi ra thì anh chở, không ra thì thôi, anh thả một mình.

Tôi nói, hôm ấy em không ra khỏi nhà được. Mẹ em không cho.

Anh hỏi tại sao. Tôi nói ngày giỗ chị. Anh im một lúc rồi gật. Nhưng lúc về, dắt xe ra cổng, anh quay lại nói:

"Anh cứ đợi ở đấy đến tối. Em đổi ý thì ra."

Tôi đứng ở cổng nhìn theo anh, và câu nói ấy ở lại trong tôi, như một cái dằm. Bảo anh Khoa đừng đợi ở cống nữa. Tháng Sáu tôi mới nói chuyện với anh hai lần. Tháng Sáu không ai trong làng này rủ nhau thả cá ở Đồng Lau. Tháng Sáu, cái giọng trong điện đã biết.

* * *

Hai mươi tháng Chạp mẹ đi chợ Yên sắm Tết, đi từ sáng. Nhà một mình tôi.

Tôi vào buồng mẹ. Tôi không định tìm gì. Tôi chỉ muốn nhìn xem cái áo len đã xong chưa, vì từ đầu tháng tôi không thấy mẹ đan ở hiên nữa.

Nó ở trong hòm gỗ, dưới mấy cái chăn. Gấp vuông vắn, đặt trên một tờ giấy báo. Màu gạch non. Hai tay, cổ lọ, gấu áo đan nổi. Đường đan đều một cách lạ, không giống tay người mới học. Tôi cầm lên. Nặng hơn tôi tưởng, len dày, ấm sẵn trong tay như vừa có người mặc.

Tôi không biết tại sao tôi mặc thử. Có lẽ vì rét. Có lẽ vì tôi muốn biết nó có vừa không, như người ta muốn biết cái hố người ta đào có vừa mình không.

Nó vừa. Vừa như in. Cổ không chật, tay không thừa, gấu chạm đúng hông. Nó ấm ngay lập tức, cái ấm lan từ ngực ra, và tôi thấy dễ chịu. Dễ chịu đến mức tôi sợ. Tôi đứng đấy, giữa buồng mẹ, mặc cái áo mà một giọng nói đã tả từ sáu tháng trước, và tôi thấy bình yên như người đã xong việc.

Trong buồng mẹ không có gương. Nhưng cửa sổ buồng lắp kính, ngoài trời chiều đã xẩm, mặt kính thành một tấm gương mờ. Tôi nhìn vào.

Tôi trong kính mặc áo len màu gạch. Tóc tôi trong kính xoã, dán vào hai bên má. Có vệt gì chảy từ tóc xuống cổ áo, làm len ở cổ sẫm lại thành một vệt dài.

Tôi đưa tay lên tóc. Tóc tôi khô. Buộc đuôi gà. Cổ áo khô.

Tôi nhìn lại kính. Người trong kính cũng đưa tay lên tóc, và tay nó kéo xuống thì ướt.

Tiếng cổng. Tiếng quang gánh đặt xuống. Mẹ về.

Tôi không kịp cởi. Mẹ bước vào đến cửa buồng thì đứng sững. Cái rổ trên tay mẹ rơi xuống, trứng gà lăn ra, vỡ hai quả trên nền gạch. Mẹ không nhìn trứng. Mẹ nhìn tôi, nhìn cái áo, nhìn từ cổ xuống gấu rồi lại lên cổ.

Mẹ nói, rất nhỏ:

"Cởi ra."

Tôi cởi. Tay tôi lóng ngóng, cái áo mắc ở đầu, một lúc tối đen trong mùi len mới và cái mùi gì đó nữa, hăng hăng, xanh. Rồi áo ra khỏi đầu, tôi đứng đấy với cái áo sơ mi mỏng, run lên vì rét ùa vào.

Mẹ cầm lấy cái áo len. Mẹ ôm nó vào ngực như ôm một đứa trẻ. Mẹ nhìn tôi qua lớp len ấy, và mắt mẹ lần này không chếch đi đâu.

"Tối nay mẹ nói với con. Mẹ phải nói rồi. Mẹ không giữ được nữa."