Chương 9: Bốn mươi chín ngày

Bốn mươi chín ngày bà rơi vào giữa tháng Một âm, trời rét đậm. Bố tôi về trước hai hôm, mang theo một bao than tổ ong và cân chè Thái. Họ hàng bên nội bên ngoại kéo về, nhà lại đông như hôm phát tang, chỉ không có kèn. Mẹ làm năm mâm cỗ. Thím Nhàn đồ xôi, cô Hường sang gói nem.

Tôi đi giữa đám người lớn như cái bóng. Ai cũng bảo thằng Thắng gầy quá, hốc hác quá, nhớ bà quá. Bác Cả ở Nam Định xoa đầu tôi, rụt tay lại, bảo thằng này sốt à mà đầu lạnh thế. Mẹ tôi nhìn bác. Bác không hỏi thêm.

Cụ Thạo đến làm lễ lúc chín giờ. Cụ mặc áo the thâm, đội khăn xếp, cái áo cụ chỉ mặc khi đi lễ cho người ta. Cụ bày đàn ở gian giữa, trước bàn thờ bà, đọc sớ, đốt vàng, tiếng mõ gõ đều. Tôi đứng sau bố, nghe tiếng mõ, và thấy nó giống tiếng cối trầu đến nỗi tôi phải bấu vào vạt áo bố.

* * *

Lễ xong, họ hàng ra rạp ăn cỗ. Cụ Thạo không ra. Cụ gọi bố mẹ tôi vào buồng bà, đóng cửa bức bàn, và gọi tôi vào theo.

Cụ bảo tôi ngồi lên giường bà. Cụ đứng trước mặt tôi, xoa hai bàn tay vào nhau rất lâu, như người sắp cầm một thứ nóng. Rồi cụ đặt lòng bàn tay lên ngực tôi, chỗ lạnh.

Tay cụ nóng. Tôi nhớ rõ, tay cụ nóng như hơ lửa. Nhưng chỉ nóng được một thoáng. Rồi tôi thấy cái nóng ấy bị hút vào, qua áo, qua da, vào chỗ dưới xương ức, và tay cụ nguội dần, rồi lạnh. Cụ rụt tay lại. Cụ nhìn lòng bàn tay mình như nhìn vết bỏng.

Bố tôi hỏi, cụ ơi nó làm sao.

Cụ không trả lời ngay. Cụ ngồi xuống cái ghế con, cái ghế tôi đã ngồi canh bà, và nói với bố mẹ tôi, không nhìn tôi.

"Từ hôm nay, đêm cho nó ngủ trong buồng. Khoá cửa ngoài. Bậu cửa để một bát muối gạo. Không được để nó ngủ ở hiên, không được để nó ngủ một mình."

Mẹ tôi bảo mẹ vẫn ngủ cùng nhà. Cụ bảo, cùng nhà không đủ, cùng buồng, và khoá. Bố tôi hỏi tại sao phải khoá, thằng bé có làm gì đâu. Cụ nhìn bố tôi lâu, cái nhìn cụ dành cho tôi hôm chẻ lạt.

"Bà cụ nhà ông đang giữ hộ. Giữ đến lúc nào thì tôi không biết. Ông bà không thấy, thằng bé thấy. Nó kể gì thì tin."

Bố tôi là thợ mỏ, bố tin than, tin ca kíp, tin lương tháng. Bố nghe cụ như nghe người ta kể chuyện lúc uống rượu. Bố gật, bảo vâng, rồi ra rạp mời khách. Hai hôm sau bố lại đi Cẩm Phả. Trước khi đi bố xoa đầu tôi, cũng rụt tay lại như bác Cả, rồi giả vờ như không.

Mẹ tôi làm đúng lời cụ. Tối hôm ấy mẹ dọn chăn sang buồng tôi, đặt bát muối gạo ở bậu cửa, đóng cửa bức bàn. Lần đầu tiên tôi nghe tiếng cái khoá đồng cũ của bà khoá ở bên ngoài. Mẹ khoá rồi mẹ vào bằng cửa sổ con phía sau, chèn cửa sổ bằng cái cối đá. Mẹ nằm cạnh tôi, tay ôm ngang người tôi, chặt, như sợ tôi trôi.

* * *

Tôi tỉnh lúc nào không biết.

Không có mùi trầu. Lần đầu tiên từ hôm bà về, đêm không có mùi trầu. Tôi nằm im nghe. Tiếng mẹ thở đều bên cạnh. Tiếng gió bấc ngoài sân. Không có tiếng nhai.

Bà không về. Hay bà về mà tôi ở trong buồng khoá nên không thấy. Hay bà không còn ngồi đó nữa. Tôi nhớ lời cụ, bao giờ bà mày không ngồi đó nữa thì sang bảo tao. Tôi nằm, tim đập vào cánh tay mẹ.

Rồi dưới gầm giường tôi, ngay dưới lưng tôi, cái cối trầu kêu.

Cạch. Cạch. Cạch.

Cái cối ở bàn đầu giường bà, bên kia cửa bức bàn khoá. Tôi biết thế. Tôi đã nhìn thấy nó lúc chiều, nứt một đường, trống không.

Nhưng tiếng giã ở ngay dưới gầm giường tôi, chậm, gần đúng nhịp tôi vẫn giã cho bà. Gần thôi. Cứ đến tiếng thứ ba lại hụt đi một nhịp, như tay người mới cầm chày, giã rồi ngừng, rồi giã lại cho khớp. Nó không ngừng. Nó giã như người có cả đêm để tập.

Tôi không dám cúi xuống nhìn. Tôi lay mẹ. Mẹ không tỉnh. Mẹ thở đều, sâu, như người uống thuốc ngủ. Tôi lay mạnh, gọi mẹ, mẹ vẫn thở đều.

Tiếng giã dừng.

Im một lúc. Rồi ngoài cửa bức bàn, sát cửa, có tiếng bà.

"Thắng. Mở cửa cho bà."

Giọng bà. Khàn, chậm, rõ từng tiếng. Giống đến nỗi tay tôi đã đưa ra khỏi chăn.

Rồi tôi dừng lại. Vì bà chưa bao giờ bảo tôi mở cửa. Từ hôm bà về, bà chỉ bảo tôi một câu. Vào ngủ đi. Bà thức. Bà đuổi tôi vào, bà không gọi tôi ra. Bà dắt tôi vào giường, bà không đứng ngoài cửa đòi vào.

"Thắng. Bà lạnh. Mở cửa cho bà."

Lần này giống bà hơn lần trước. Có cả tiếng bỏm bẻm sau câu nói. Tôi nắm chặt sợi chỉ đỏ, cắn môi đến bật máu, và không mở.

Tiếng gọi lặp lại đến gà gáy đợt đầu. Lần cuối cùng, nó không gọi tên tôi nữa. Nó chỉ nói, rất nhỏ, sát khe cửa, bằng giọng bà.

"Mày ngủ gật đêm ấy. Bà biết."

Rồi im.

Sáng, mẹ tỉnh, không nhớ gì, bảo đêm qua ngủ ngon nhất từ hôm bà mất. Mẹ mở khoá. Bát muối gạo ở bậu cửa đổ nghiêng. Gạo rải thành một đường từ bậu cửa qua gian giữa, ra hiên, đến chân chõng, như ai vừa đi vừa rắc để đánh dấu đường về.