Chương 5: Chú nào hả con

Từ hôm ra gò Đống Cao, tôi biết người trong góc hầm không phải người sống. Biết thì biết, nhưng mười tuổi, tôi không có chỗ nào để đặt cái biết ấy xuống. Ban ngày tôi vẫn mò ốc, vẫn chăn trâu, vẫn xúc trấu đun bếp. Chỉ có điều, mỗi lần đặt tay lên cái bồ trấu, tôi lại thấy lòng bàn tay mình lạnh đi, như vừa chạm vào thành chum nước để qua đêm.

Lạ là tôi sợ ít hơn tôi tưởng. Người ấy chưa làm gì, chỉ ngồi. Nghĩ đến cái que tre trên gò, tôi thấy thương nhiều hơn sợ. Tôi chỉ không hiểu sao bà, sao u, ngồi cách người ấy có một sải tay mà như không có ai.

* * *

Cuối tháng Tư có một đêm tàu bay bà già lượn rất lâu. Nó thả pháo sáng. Cả cánh đồng trắng bệch như ban ngày, bóng tre đổ dài vào tận sân. U tôi đưa cả nhà xuống hầm, không kịp thắp đèn.

Trong bóng tối, tôi ngồi sát u. Ánh pháo sáng lọt qua lỗ thông hơi, trắng nhợt, mỗi lúc một khác.

Mỗi lần nó loé lên, tôi lại thấy người ấy, rõ hơn bao giờ hết. Cái cằm nhọn. Cái cổ gầy. Cái vai áo nâu rách một miếng, mép rách cháy sém. Tay phải áp lên ngực. Tay trái thì tôi không thấy, nó giấu sau đầu gối.

Tôi ghé vào tai u. Tôi nói nhỏ nhất có thể.

"U ơi. Chú vệ quốc ấy có lạnh không u?"

U tôi đang thở thì ngưng thở. Cả người u cứng lại, tôi tựa vào mà như tựa vào thân cây. Một lúc lâu, u mới hỏi, giọng không ra tiếng, chỉ có hơi.

"Chú nào hả con?"

Tôi chỉ tay vào góc trong. Pháo sáng vừa loé lên. U tôi nhìn theo tay tôi.

Tôi thấy mắt u đi qua người ấy. Đi qua cái cằm nhọn, cái vai áo rách, cái bàn tay áp ngực. Đi qua như đi qua một mảng vách đất. Rồi dừng lại ở vết bàn tay trên vách, sau vai người ấy. U nhìn vết bàn tay rất lâu.

"Chú ấy ngồi chỗ nào?"

"Ngay đấy, u. Ngay dưới vết tay."

Pháo sáng tắt. Trong bóng tối, tôi nghe u nuốt nước bọt. Rồi bàn tay u tìm đến miệng tôi, bịt lại, không mạnh, nhưng chặt.

"Xuống hầm không được nói. Con nhớ chưa. Và đừng nói với bà."

Tôi gật đầu trong lòng bàn tay u. Bàn tay ấy ướt. Tôi không biết là mồ hôi hay nước mắt.

* * *

Chú ấy ngồi chỗ nào. Người ta chỉ hỏi thế khi người ta không thấy. Thế là u không thấy. Còn bà thì lần nào xuống hầm cũng ngồi quay lưng về phía ấy, mắt nhắm, tay lần tràng hạt.

Câu thứ hai của u, đừng nói với bà, tôi hiểu theo cách của một đứa mười tuổi. Bà yếu, bà ho, bà mà sợ thì ốm nặng thêm. Tôi tự hứa không nói gì.

Sáng hôm sau, xúc trấu đun bếp, tôi thấy một hạt bồ hòn đen nhánh kẹt ở kẽ tấm ván. Hạt có lỗ xâu, mòn bóng vì tay người lần. Tràng hạt của bà. Tôi cầm vào nhà, đặt vào tay bà, bảo con nhặt được ở bếp. Bà không hỏi ở chỗ nào trong bếp. Bà nắm hạt bồ hòn lại, nhét vào túi áo, rồi cúi xuống khâu tiếp cái quai mũ, khâu sai mấy mũi liền mà không gỡ.

Đêm ấy tôi để ý. Bà đi nằm sớm. Gần sáng, chỗ bà nằm cạnh tôi có một khoảng chiếu lạnh, và ngoài bếp có tiếng gậy tre gõ khẽ xuống nền đất, từng tiếng một, cách nhau rất lâu.

* * *

Mấy đêm sau, tôi tỉnh giấc lúc gà gáy canh ba. Chỗ của u trên phản trống. Chiếu còn ấm.

Tôi rón rén xuống phản, đi ra cửa bếp. Bếp tối, chỉ có ánh than hồng còn âm ỉ trong ba ông đầu rau. Cái bồ trấu đã bị kéo sang một bên. Tấm ván hé ra một nửa.

U tôi ngồi trên mép miệng hầm, hai chân thả xuống bậc thang thứ nhất. Lưng u còng xuống, tóc xõa. U không thắp đèn. U cúi nhìn xuống cái lỗ đen ấy, như người đứng trên bờ giếng nhìn xuống đáy.

U đang nói. Giọng u thì thầm, đều đều, nghe như tiếng khấn mà không phải tiếng khấn. Tôi đứng sau cánh cửa bếp, không nghe ra được chữ nào. Chỉ có một câu, câu cuối, u nói to hơn một chút, như không giữ được nữa.

"Một lần thôi. Một lần thôi cũng được."

Dưới hầm không có tiếng gì đáp lại. Nhưng ánh than hồng trong bếp, tôi thấy rõ, tự nhiên tối sầm đi, như có ai vừa đi ngang qua, che mất.