Chương 5: Hộp bánh thiếc

Ba tháo khúc vải khỏi chân tôi bằng con dao yếm. Nút siết chặt quá, tháo không ra, phải cắt. Ba cắt xong cầm khúc vải ra sau hè đốt, đứng coi tới khi cháy thành tro mới vô.

Bữa đó ba không đi ghe. Ba ngồi ở bộ ván nhà trên, hút hết gói thuốc. Tới trưa ba kêu tôi lại.

"Đồ của bà để trong cái rương dưới gầm giường. Hồi nào tới giờ bà không cho ai đụng. Con coi đi. Ba không dám."

* * *

Cái rương gỗ sao, khoá đồng đã gỉ, chìa máng trên cây đinh sau cửa buồng. Tôi kéo rương ra lúc bà ngủ. Bà ngủ say, thở khò khè, mặt quay vô vách.

Trong rương phần lớn là quần áo cũ gấp vuông vức, có mùi long não. Một cái áo dài the đen đã mục chỗ nách. Một xấp giấy tờ nhà đất. Mấy tấm hình đen trắng của ông nội, hình ba hồi nhỏ ngồi trên xuồng. Dưới đáy, bọc trong một cái khăn vuông, có một cái hộp bánh quy bằng thiếc, nắp in hình cối xay gió đã tróc sơn, viền nắp rỉ sét.

Tôi phải cạy bằng cán muỗng mới mở được.

Trong hộp có ba thứ.

Thứ nhất là một cái lắc chân bạc của con nít, nhỏ xíu, vòng vừa ngón tay cái của tôi. Bạc đã đen. Trên lắc có hai quả nhạc bạc, một quả còn, một quả bị bẹp, rung không ra tiếng.

Thứ hai là một đôi bông tai vàng nhỏ, loại bông tai người ta xỏ cho con gái lúc đầy tháng. Tôi cầm lên coi và tay tôi khựng lại. Tôi biết đôi bông này. Trong album nhà có tấm hình tôi đầy năm, má bồng tôi đứng trước bàn thờ, tai tôi đeo đôi bông có cái hạt nhỏ hình giọt nước như vầy. Má nói hồi tôi một tuổi đôi bông rớt mất ngoài vườn, kiếm hoài không ra.

Thứ ba là một lá thư.

* * *

Phong bì giấy pơ-luya mỏng, dán tem in hình hoa sen, dấu bưu điện mờ, chỉ đọc được năm chín mươi ba. Người gửi ghi Nguyễn Thị Sen, thôn Quang Đạo, xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, Hưng Yên. Người nhận ghi tên bà, địa chỉ ấp Bà Hiên, viết sai chính tả hai chỗ.

Chữ trong thư là chữ người già, nghiêng, nét run. Tôi đọc ngồi trên sàn buồng, cạnh giường bà.

"Chị Nhài. Em là Sen nhà cạnh giếng đây, chị còn nhớ em không. Mấy năm nay có người làng đi Nam về, em mới dò ra được địa chỉ chị. Em viết thư này chị đừng giận em, em giữ bốn chục năm rồi, em không giữ nổi nữa."

"Cái Ngà nhà chị mất mùa xuân năm Ất Mùi, lúc chưa đầy hai tuổi. Chị đi được mấy tháng thì làng đói giáp hạt. Nhà có người đi Nam, người ta không dám cho vay gạo. Bà cụ bế cháu đi xin khắp làng, có nhà cho bát cháo, có nhà đóng cổng. Cháu gầy chỉ còn cái đầu. Đêm cháu khóc, bà cụ phải vo cơm nguội thành nắm để dưới gối cho cháu cầm mà ngủ, có hôm không có cơm thì vo cám."

Tôi dừng đọc. Tôi nhìn cái gối dưới đầu bà.

"Cháu đi lúc ngủ, tay còn nắm. Bà cụ chôn cháu ở bãi ngoài đê, chỗ gốc gạo đầu bãi. Năm sau bà cụ cũng mất. Bãi ấy bây giờ hợp tác xã trồng ngô, gốc gạo người ta chặt rồi, không ai biết chỗ nữa."

"Em nhớ hôm chị đi, chị dặn cháu bu đi chợ huyện, bu về ngay. Cháu đứng ở đầu ngõ vẫy chị. Sau đó cứ chiều là cháu ra ngõ đứng, ai đi qua cũng hỏi bu cháu về chưa. Đến lúc không đi được nữa vẫn còn hỏi. Chị Nhài ơi, em kể chị nghe chị đừng khóc. Em chỉ muốn có người biết cháu."

Cuối thư là mấy dòng hỏi thăm sức khoẻ, rồi tên bà Sen, rồi một vệt mực nhoè như giọt nước rớt lên.

* * *

Tôi đưa lá thư cho ba. Ba đọc ở hiên, đọc hai lần. Đọc xong ba gấp lại đúng nếp cũ, đưa trả tôi, rồi đi ra mé rạch ngồi. Ba ngồi đó tới khi trời ngả màu. Lúc vô nhà, ba nói một câu, không phải nói với ai:

"Vậy ra tao là thằng Ba thiệt."

Má đứng sau cửa bếp, nghe hết. Má không hỏi lá thư viết gì. Má hỏi tôi một câu khác, giọng khô khốc:

"Trong hộp còn gì nữa không?"

Tôi nói còn cái lắc chân, với đôi bông tai. Tôi hỏi má có phải đôi bông của con hông. Má nhìn tôi. Một lúc lâu má mới nói:

"Bà lượm được chắc. Đưa má cất."

Tôi không đưa. Tôi không biết vì sao. Tôi nói để con cất trong hộp, trả lại chỗ cũ cho bà. Má đứng đó thêm một lúc rồi quay đi. Tôi nghe má vô buồng đóng cửa, cài then.

Tôi trả đôi bông tai vào hộp thiếc. Cái lắc chân thì tôi bỏ vô túi quần. Tôi nghĩ, nếu nó là của đứa nhỏ đó, thì có lẽ đến lúc phải trả cho nó.

* * *

Đêm ấy tôi nằm võng, tay đặt trên túi quần. Cái lắc nằm dưới lớp vải, cứng và lạnh.

Ếch nhái nín. Hơi lạnh lên. Mùi khói rơm tràn vô buồng.

Trên giường, giọng con nít vang lên, không cười, không hỏi. Lần đầu tiên nó nghe như đang giận.

"Chị đọc thư của bu Ngà rồi."

Tôi nín thở.

"Bu bảo bu đi chợ huyện. Bu về ngay. Bu nói dối Ngà. Chị cũng nói dối Ngà."

Rồi trong im lặng của buồng, ngay trên đùi tôi, có tiếng nhạc rung. Tinh tinh, nhỏ, đều, như bàn chân con nít đang đá đá trong túi quần tôi.

Tôi nằm cứng đờ. Tôi không cử động. Tay tôi không cử động. Chân tôi không cử động.

Quả nhạc bẹp, quả đã câm từ năm mươi năm, cũng đang rung.