Chương 7: Người rải cám

Tôi không ngủ được đêm đó, và đêm sau cũng không. Đêm sau nữa, bè anh Sang bắt đầu có cá nổi đầu lúc gà trên bờ chưa gáy. Anh chạy quạt nước tới sáng, cá không chết, nhưng bỏ ăn. Bè bà Năm cũng vậy. Cả làng bè bắt đầu thức khuya, và người ta bắt đầu nhìn tôi theo kiểu khác.

Đèn bên bè hoang không sáng ba đêm liền.

Đêm thứ tư tôi quyết định bơi qua.

Tôi nghĩ đơn giản. Nếu đèn sáng thì cá sống, dì Út nói vậy, anh Sang nói vậy, mười mấy năm chứng minh vậy.

Đèn không sáng vì người thắp đèn không ra. Vậy thì tôi thắp. Tôi còn một bao cám hạt to của dì Út. Tôi có đèn bình. Tôi đứng đó rải, chín giờ, chắt lưỡi, như ông ta. Có mất gì đâu. Tôi đã mất hết rồi.

Tám giờ rưỡi tôi xuống xuồng, đem theo đèn bình, bao cám, cái lon sữa bò lấy trên móc cột. Trời không trăng, mưa lất phất, nước sông chảy mạnh, xuồng dạt. Ba chục thước mà tôi bơi mất mười phút.

Bè hoang nghiêng, ván mềm, kêu ọp ẹp dưới chân. Tôi lần ra góc bè, tới chỗ cột cụt. Tôi treo đèn bình lên một thanh đòn tay còn sót lại của mái tôn, cao ngang đầu, vặn nhỏ cho vàng. Tôi đặt bao cám xuống sàn, cạnh chân. Tôi đứng quay lưng về phía bè mình, mặt ra sông, đúng cái tư thế tôi đã nhìn thấy ông ta đứng. Tôi nhìn điện thoại. Còn mấy phút.

Tôi đợi số trên điện thoại nhảy qua chín giờ. Ếch nhái quanh bè vẫn kêu, không con nào im. Tôi thọc lon vô bao, múc một lon, vung ra.

Rào rào.

Tiếng cám rơi xuống nước nghe to hơn tôi tưởng. Tôi chắt lưỡi. Tiếng chắt lưỡi của tôi nghe giả. Tôi múc lon nữa, vung. Rào rào.

Dưới mặt nước đen trước mặt tôi, không có gì. Không một tiếng đớp. Cám nổi lềnh bềnh, trôi theo dòng về phía hạ lưu.

Tôi rải tiếp. Lon thứ ba, thứ tư. Tay tôi bắt đầu run, không phải vì lạnh. Mưa lất phất làm ngọn đèn bình nhòe đi. Phía sau lưng, bên bè tôi, không một tiếng động. Cả làng bè không một tiếng người. Chỉ có tiếng ếch nhái, tiếng cám rơi và tiếng nước chảy qua lưới rách.

Lon thứ năm. Ếch nhái im bặt, cả một lượt. Lúc tôi cúi xuống thọc lon vô bao, tôi thấy bao cám đã lõm xuống nhiều hơn số lon tôi múc.

Lúc tôi ngẩng lên, trước mặt tôi, ở mé bè, sát mép nước, có một người đang ngồi.

Ngồi xổm, quay lưng về phía tôi, cách tôi chưa tới hai thước. Áo sơ mi tay dài màu sáng, ướt dính vào lưng, lưng gầy nhô từng đốt xương sống. Quần xắn tới gối. Hai bàn chân trần đặt trên ván, và lần này thì chạm ván, vì ông ta đang ngồi. Tóc muối tiêu, ngắn, ướt bết.

Ông đang nhìn xuống nước. Một tay thả xuống, mấy ngón tay khua nhẹ trên mặt nước, kiểu người ta kêu cá bằng tay.

Tôi đứng chết trân. Cái lon trong tay tôi nghiêng, cám đổ ra sàn, lộp độp.

Ông không quay lại. Ông nói, giọng khàn, già, đúng cái giọng tằng hắng sau lưng tôi hôm thắp nhang.

"Rải đều tay. Chú rải một chỗ, tụi nó giành."

Tôi không nói được gì. Ông vẫn nhìn xuống nước, khua tay.

"Chắt lưỡi phải từ trong cổ. Chú chắt bằng môi, tụi nó không nghe."

Rồi ông chắt lưỡi. Âm thanh đó đúng là cái âm tôi nghe mỗi đêm suốt ba tháng. Và mặt nước trước mặt ông bắt đầu sôi. Không phải sôi như cá ăn. Sôi từ dưới sâu, từng bọt lớn, đục, vỡ ra mang theo mùi tanh ngọt.

Rồi những cái đớp bắt đầu. Nặng, chậm, dày đặc. Lục bục. Lục bục. Cám tôi rải nãy giờ biến mất khỏi mặt nước trong một hơi thở.

Ông ngồi đó, khua tay, chắt lưỡi, như người ta ngồi cho gà ăn ở sân sau nhà.

Rồi ông đứng dậy.

Đứng dậy rất chậm. Lưng thẳng lên. Và cứ thẳng lên nữa. Đầu ông lên ngang đèn bình của tôi, rồi cao hơn. Hai bàn chân rời khỏi ván. Một gang. Rồi ông dừng ở đó, lơ lửng, hai chân buông thõng, bàn chân hơi xoay vô trong, kiểu chân người không đứng trên gì cả.

Ngọn đèn bình của tôi lúc này ở ngang gáy ông, soi vào cổ ông. Cổ gầy. Trên cổ, từ sau gáy vòng ra hai bên, có một vệt lõm sâu bằng ngón tay út, nhẵn, tím sẫm, chạy vòng quanh. Y như tiện. Y như vết trên cây cột căm xe của tôi, ở độ cao đúng ngang cổ một người cao hơn tôi nửa gang.

Ông quay đầu lại. Chỉ cái đầu. Tôi thấy mặt ông lần đầu. Mặt một ông già bình thường, gò má cao, mắt một mí, da sạm nắng như mọi ông già dân bè. Mắt ông không trắng dã, không đỏ. Mắt ông mệt.

"Cột của tui đâu."

Tôi không trả lời được.

"Chú đem cột tui đi đâu rồi."

Tôi bỏ lon, bỏ đèn, bỏ bao cám, nhảy xuống xuồng. Xuồng lật. Tôi rơi xuống nước, nước lạnh và tanh và đầy một thứ gì đó mềm chạm vào chân, vào đùi, vào bụng. Tôi bơi. Tôi bơi ba chục thước mà như bơi cả đêm. Tôi bò lên bè mình, nằm trên ván, thở.

Bên kia, đèn bình của tôi vẫn sáng. Nhưng nó không còn treo trên thanh đòn tay tôi móc. Nó đã dời qua góc bè, lơ lửng trên khúc cột cụt. Dưới ánh đèn, một cánh tay gầy đang múc cám trong bao của tôi, vung ra. Rào rào. Rồi tiếng chắt lưỡi, lần này từ trong cổ, đúng như ông vừa dạy.

Cả làng bè, hai chục cái lồng, rộn lên tiếng cá ăn. Trừ lồng tôi. Lồng tôi trống.

Tôi nằm đó nghe tới sáng. Sáng ra, trên cây cột bạch đàn của tôi, cái lon sữa bò lại treo ở móc. Trong lon lẫn cám với nước sông, có cả một sợi rễ lục bình. Và quanh thân cây cột trắng, đúng tầm cái cổ tôi thấy dưới ánh đèn hồi hôm, có một vệt sẫm màu chạy vòng quanh. Mờ thôi. Như ai đó mới ướm thử.