Chương 5: Đêm thiếu một người

Đôi giày nhỏ ở đầu lối mòn sáng hôm sau không còn. Tôi ra xem lúc trời chưa sáng hẳn. Chỗ ông Phủ đặt nó chỉ còn hai vệt lõm trên đất ẩm. Và dép ở hiên không đổi chỗ. Đó là đêm đầu tiên dép không đổi chỗ kể từ khi chúng tôi đến. Ông Phủ ngồi ở cửa lán suốt đêm, tôi biết, vì lần nào tỉnh tôi cũng thấy lưng ông.

Đến sáng thì ông ho.

Ông ho từ trước, ho khan, tiếng ho của người hút thuốc lào ba mươi năm. Nhưng sáng ấy ông ho khác. Ho rút vào trong, kéo dài, xong một cơn thì ngồi thở, mặt xám. Ông giấu cái khăn tay vào túi áo rất nhanh. Tôi nhìn thấy. Anh Lâm cũng nhìn thấy.

Anh Lâm sờ trán ông. Nóng. Anh bảo ông xuống xã với ông Lử, trạm xá xã có thuốc, nghỉ một đêm, mai lên.

Ông Phủ nói không đi.

Anh Lâm nói lại, giọng đội trưởng. Người ốm ở trên này, sốt lên thì ai cõng. Ông Phủ đứng dậy, đứng thẳng, như hôm ông lên xin đi chuyến này, và nói ông không đi, ông ở được. Hai người nhìn nhau. Rồi anh Lâm nói nhỏ:

"Bác. Tôi là đội trưởng. Tôi chịu trách nhiệm về bác."

Ông Phủ cúi đầu. Ông đi gói đồ, chậm. Trước khi theo ông Lử xuống, ông đến chỗ tôi đang rửa bát ở suối. Ông ngồi xổm xuống cạnh tôi, nói rất khẽ, mắt nhìn vào nước.

"Đêm nay để dép trong lán. Buộc cửa. Sáng ra ai dép lệch chỗ thì bảo anh Lâm đừng cho người ấy đi tuyến. Nói là tôi dặn."

Tôi hỏi lệch chỗ là sao, đổi chỗ thì ngày nào chẳng đổi. Ông lắc đầu.

"Không phải đổi. Lệch. Anh thấy thì anh biết."

Rồi ông đi. Dáng ông xuống dốc nhỏ dần, lưng còng, ông Lử đi trước, không ai nói với ai.

* * *

Buổi chiều mưa. Mưa núi, đến không báo, trút xuống như đổ, nửa tiếng sau suối Nậm Pá từ cái vũng trong veo thành một dòng nước đỏ ngầu gầm lên giữa hai bờ đá. Chúng tôi về lán sớm, ướt đến tận xương. Anh Lâm nhìn ra suối, nói, thế này ông Phủ không lên được, mai nước rút mới lên. Giọng anh có vẻ như thế lại hay.

Đêm ấy lán có bốn người. Chỗ ông Phủ sát cửa trống, cái chăn gấp vuông. Anh Lâm bảo đem dép vào. Tôi nói lại lời ông Phủ dặn, nói hết, cả chuyện lệch chỗ. Anh Lâm im một lúc rồi bảo được.

Anh Quý thì không. Quý đang ngồi hút thuốc ở cửa, nghe xong nhả khói, cười.

"Ông già mê tín. Để tao để dép tao ngoài hiên xem đêm nay nó làm gì. Nó đổi được với ai."

Anh Lâm bảo đem vào. Quý bảo kệ em. Anh Lâm mệt, không cãi nữa. Bốn đôi dép thì ba đôi vào lán. Đôi tổ ong trắng ngả vàng của Quý nằm một mình trên hiên, đúng chỗ của Quý, mũi quay vào.

Mưa tạnh lúc nửa đêm. Tôi biết vì tôi thức.

Khi mưa tạnh thì lán im đến mức nghe được tiếng nước nhỏ giọt từ mép bạt. Rồi tiếng suối, xa, gầm đều. Rồi tiếng bước chân.

Không phải trên hiên. Quanh lán. Bước chân đi vòng quanh lán, chậm, trên cỏ ướt, nghe lép nhép. Nhỏ. Bước chân của cái gì nhẹ.

Nó đi một vòng, dừng ở phía sau lán, ngay sau vách chỗ tôi nằm, cách lưng tôi một tấm bạt. Nó đứng đó. Tôi nghe thấy hơi thở. Hoặc tôi nghĩ tôi nghe thấy, tôi không dám chắc, lúc ấy tim tôi đập to quá.

Rồi nó đi tiếp, vòng ra trước. Lên hiên. Ván không kêu, nhưng tôi nghe tiếng chân trần dính nước đặt lên gỗ. Một. Hai. Ba. Dừng.

Tiếng nhựa cọ nhẹ vào gỗ. Tiếng ấy tôi đã nghe. Tiếng dép được nhấc lên.

Rồi tiếng chân xuống sân. Đi xa dần. Không phải về phía suối. Về phía lối mòn.

Tôi nằm cứng đến sáng. Thằng Dũng nằm cạnh tôi, tôi biết nó cũng thức, vì nó không thở ra tiếng nào.

* * *

Sáng ra hiên trống. Đôi tổ ong của Quý không còn.

Chúng tôi tìm thấy nó ở đầu lối mòn lên bản, đúng chỗ hôm trước ông Phủ đặt đôi giày nhỏ. Hai chiếc dép đặt kề nhau, mũi quay lên núi. Trong lòng một chiếc còn đọng nước mưa, và ở đầu mũi in mờ năm vết ngón chân nhỏ xíu, chỉ chiếm chưa đến nửa cái dép.

Anh Quý nhặt dép lên. Anh cười, nhưng mặt không cười theo. Anh bảo, con gì nó tha, nó tha ra đây. Anh đi dép vào. Anh Lâm nhìn anh, định nói gì, rồi nhớ ra lời ông Phủ, rồi nhìn lên cái dị thường từ trên bản đồ. Anh không nói.

Chín giờ sáng, trên tuyến thứ chín, anh Quý trượt chân ở mép khe. Đá ướt, rêu trơn, anh ngã xuống ba thước, chân phải đập vào gờ đá. Tiếng kêu của anh tôi nghe đến bây giờ. Khi chúng tôi xuống đến nơi, ống chân anh gập ra một góc không có ở người, và xương trắng lòi qua ống quần rách.

Chúng tôi nẹp chân anh bằng hai thanh vầu, buộc bằng dây dù. Thằng Dũng chạy xuống bản mới gọi người. Anh Lâm ngồi giữ đầu Quý, nói chuyện liên tục để anh khỏi lịm. Quý mặt trắng, môi tím, cứ nhắc đi nhắc lại một câu, mũi quay lên, mũi dép quay lên.

Chiều, người bản mới lên, bốn người đàn ông Mông, ông Lử, và ông Phủ. Ông Phủ sốt chưa hết, mặt hốc hác, nhưng đi đầu. Họ làm cáng bằng vầu và bạt, buộc Quý vào, khiêng xuống. Quý nắm tay tôi lúc đi, nắm chặt, không nói gì.

Trước khi theo cáng xuống, ông Phủ dừng lại ở hiên. Ông nhìn chỗ để dép của Quý, chỗ ấy trống. Ông đứng lâu. Rồi ông đến cạnh tôi, nói rất thấp, chỉ mình tôi nghe:

"Đêm qua tôi không ở đây."

Ông nói như người ta xin lỗi.