Chương 2: Máy không có bệnh

Sáng hôm sau tôi tháo cái Ô-đô xuống bàn. Vợ tôi dắt con đi học rồi ra chợ An Đông phụ bán sạp cho má, như mọi ngày. Tiệm còn mình tôi với tiếng tích tắc.

Tôi mở nắp sau, rút quả lắc, tháo máy ra khỏi vỏ gỗ. Máy Ô-đô làm chắc, bánh răng đồng dày, trục thép, hai cót một bên chạy một bên gõ. Tôi tháo từng tấm, ngâm xăng thơm, chải bằng cọ lông mềm, lau khô từng cái bánh răng, soi kính lúp coi răng có mẻ, trục có mòn, lỗ chân kính có rộng ra không.

Không có gì. Máy này ai đó đã giữ rất kỹ. Dầu cũ còn trong, chưa đóng keo. Con ngựa còn sắc cạnh. Dây treo quả lắc là lá thép mỏng bằng móng tay, chỗ hay gãy nhất, tôi soi hai mặt cũng không thấy nứt. Tôi vẫn thay dây treo mới cho chắc, vì khách đã trả tiền, và vì thợ ở Gò Vấp sửa một tháng không ra thì tôi không muốn bỏ sót cái gì.

Lúc lau đáy vỏ gỗ, chỗ dưới quả lắc, tôi thấy một vệt nâu sậm khô cứng, bằng hai ngón tay, loang vào thớ gỗ. Tôi cạo thử bằng móng, nó bong ra từng vảy. Tôi nghĩ dầu máy cũ chảy xuống đọng lại lâu năm. Tôi lấy giẻ thấm xăng chùi sạch, đánh lại lớp sáp. Chuyện đó về sau tôi nghĩ lại nhiều lần.

Ráp máy xong, lên dầu, lắp vô vỏ, treo lên tường. Tôi cân cho quả lắc rủ thẳng, kéo cót, đẩy nhẹ. Nó chạy. Tiếng tích tắc của máy Pháp đời đó khác tiếng Nhật, chậm và nặng hơn một chút, nghe như người bước đều trên sàn gỗ. Tôi để nó chạy chừng mười phút, canh nhịp, chỉnh ốc dưới quả lắc một chút cho khỏi nhanh. Rồi tôi chỉnh kim về đúng giờ, lúc đó là mười giờ hai mươi sáng.

Tôi hài lòng. Tôi ra đầu hẻm uống cà phê, nói với ông Chín bán thuốc lá, cái đồng hồ Gò Vấp bó tay, tôi mở ra chỉ có bụi.

* * *

Xế chiều tôi đang thay pin cho một cái đồng hồ đeo tay của khách thì nghe tiếng tích tắc trong tiệm nhẹ đi một chút. Tôi nói rồi, tôi nghe được từng cái. Tôi ngẩng lên.

Cái Ô-đô đứng. Quả lắc rủ thẳng. Hai cây kim lại chồng lên nhau ngay số ba.

Tôi nhìn đồng hồ Seiko trên tường. Ba giờ mười sáu.

Tôi đứng dậy, mở nắp, coi lại. Cót còn căng. Dây treo mới thay còn thẳng. Không có gì kẹt. Tôi đẩy quả lắc, nó chạy lại ngay, đều, không vấp. Tôi để ý coi có phải nó đứng vì trục nào bị nặng ở một góc quay không, nhưng kim phút chạy qua số ba lần sau vẫn trơn tru.

Chuyện đồng hồ đứng đúng một giờ nào đó, nghề tôi gặp. Thường là răng mẻ ở một bánh, cứ quay tới chỗ đó là kẹt. Nhưng bánh răng này tôi đã soi từng cái.

Tôi làm một cách thợ hay làm. Tôi chỉnh kim lệch đi. Tôi để nó chỉ chín giờ, trong khi đồng hồ tiệm là bốn giờ. Nếu nó kẹt vì máy, nó sẽ dừng ở chỗ máy kẹt, nghĩa là sau chừng mười một tiếng nữa. Nếu nó không dừng, coi như hồi nãy do tôi cân chưa tới.

Nó chạy suốt chiều, suốt tối. Tôi đi ngủ lúc mười một giờ, nó vẫn chạy.

* * *

Sáng ra tôi xuống tiệm trước khi đánh răng. Cái Ô-đô đứng. Kim giờ qua số ba, kim phút ngay số ba.

Tôi đứng đó tính. Hồi chiều tôi để nó chỉ chín giờ lúc bốn giờ chiều, nghĩa là nó đi trước giờ thiệt năm tiếng. Nó chỉ ba giờ mười lăm, nghĩa là nó dừng lúc mười giờ mười lăm tối. Lúc đó tôi còn thức, còn ngồi trên gác coi ti vi với vợ. Tôi không nghe tiếng nó dừng, mà tiếng nó dừng thì không ai nghe được, chỉ có tiếng nó chạy thôi.

Vậy là máy. Nó dừng theo mặt số, không theo giờ thiệt. Có cái gì đó trong bộ kim, trong bánh răng chỉ giờ, cứ tới chỗ đó là cản.

Tôi tháo bộ kim ra, tháo cả bánh răng cõng kim giờ, soi từng răng. Không có gì. Tôi lấy bộ kim của một cái Ô-đô khác trong tiệm, cùng đời, lắp qua. Chạy. Tới chỗ đó, dừng.

Tôi lắp ngược lại kim cũ, bỏ ra ngoài ăn cơm trưa mà không nhớ mình ăn gì.

Chiều đó tôi không chỉnh gì nữa. Tôi để nó đúng giờ tiệm và ngồi bàn thợ làm việc khác, nhưng tai dỏng về phía bức tường. Ba giờ, nó gõ nhạc rồi điểm ba tiếng, trong và tròn, đúng bài. Mười lăm phút sau, nó gõ một khúc ngắn, bốn nốt.

Rồi nó dừng, tiếng nhạc vừa dứt.

Tôi không đứng dậy. Tôi ngồi đó, nghe tiệm mình thiếu đi một nhịp bước chân nặng trên sàn gỗ. Mấy chục cái đồng hồ khác vẫn chạy. Tôi nhớ câu của ba tôi. Bệnh của máy thì thợ sửa được.

Tối đó vợ tôi nói, giọng bình thường, như hỏi chuyện tiền chợ:

"Hồi khuya anh có nghe gì hông? Em dậy đi vệ sinh, nghe dưới tiệm cái gì boong một cái. Coi đồng hồ điện tử, mới ba giờ mấy."

Tôi nói chắc cái cúc cu. Vợ tôi nói cúc cu kêu khác, cái này boong một tiếng, như chuông chùa.

Cái Ô-đô lúc đó đang chỉ chín giờ sai, nó không có lý do gì để gõ vào giờ đó. Nó không chạy thì cũng không có lý do gì để gõ. Nhưng tôi không nói với vợ. Tôi nằm nghe tiếng tích tắc dưới nhà lên tới khuya, chờ coi có tiếng boong nào nữa không, và tôi ngủ quên trước ba giờ.