Chương 5: Cống Đồng Lau

Tôi đi hỏi cống Đồng Lau.

Tôi không hỏi mẹ. Tôi hỏi bà bán hàng khô ở chợ Yên, hỏi ông thợ sửa xe đầu thôn, hỏi bác trưởng thôn. Không ai biết. Xã tôi có cống Cầu Vồng ở đầu làng, cống Đìa ở cuối đồng, cống Ba Cửa ngoài đê. Không có Đồng Lau. Bác trưởng thôn nói chắc là ở xã khác, hỏi mấy người làm đồng xa.

Tôi hỏi anh Khoa.

Tôi không định hỏi anh ấy. Tôi đi ngang bãi sông, chỗ lò gạch, và anh ấy đang xếp gạch mộc lên xe cải tiến, áo cởi vắt vai, người đỏ bụi gạch như vừa chui ra từ lò. Anh nhìn thấy tôi thì dừng, lau tay vào quần, hỏi Ngần đi đâu đây. Tôi không nhớ mình đã trả lời thế nào. Tôi hỏi anh biết cống Đồng Lau không.

Anh biết.

Đồng Lau là cánh đồng trũng bên xã Hưng Lâm, giáp xã tôi, đi theo bờ sông chừng hai cây số thì tới. Ở đấy có một cái cống cũ xây từ hồi hợp tác xã, nhỏ, tiêu nước cho cả cánh đồng ra sông. Bây giờ đồng đang san lấp để làm đường, cống không ai trông. Anh Khoa biết vì lò gạch nhà anh lấy đất ở đấy.

"Sao em hỏi chỗ ấy?"

Tôi nói có người nhờ tìm. Anh nhìn tôi lâu một chút, rồi chỉ đường. Anh bảo đi một mình thì cẩn thận, chỗ ấy vắng.

* * *

Tôi đi chiều hôm sau, lúc mẹ ngủ trưa.

Đường bờ sông mùa này cỏ lau cao quá đầu. Qua hết bãi gạch thì không còn nhà. Đồng Lau nằm thấp hơn mặt đê, phần lớn đã bị đổ đất san phẳng, màu đất mới đỏ quạch, vài cái máy xúc đứng im không có người. Ở góc đồng sát sông còn một khoảnh chưa lấp, cỏ lau mọc dày, và ở giữa đám lau là cái cống.

Cống nhỏ. Hai bức tường bê tông loang lổ cao đến ngực tôi, ở giữa là một khe nước rộng chừng hai thước. Cửa cống phía sông đã gãy, cánh gỗ nằm nghiêng trong bùn. Nước trong khe không chảy, đứng im, màu xanh rêu, mặt nước có váng. Nước nông. Tôi nhìn thấy đáy, thấy mấy viên gạch vỡ, một chiếc dép nhựa.

Tôi đứng trên bờ cống nhìn xuống. Trời tháng Bảy, nắng chiều vẫn gắt sau lưng, ve kêu rát cả bờ đê. Đến gần khe nước thì tiếng ve im. Nhưng từ dưới khe nước ấy có hơi lạnh bốc lên. Lạnh thật. Lạnh như mở cửa cái tủ đá ở hàng kem ngoài chợ. Hai cánh tay tôi nổi da gà, từ cổ tay lên tận vai.

Nước nông mà lạnh quá mẹ ơi.

Tôi không nhớ mình đã bước xuống bậc cống lúc nào. Tôi chỉ nhớ mình đứng ở bậc dưới cùng, mũi dép cách mặt nước một gang, và nhìn xuống.

Mặt nước đứng im như gương. Tôi thấy bóng mình. Áo phông xám, tóc buộc đuôi gà. Tôi nhìn bóng mình một lúc, và tôi để ý là bóng ấy mặc áo tay dài. Tôi mặc áo cộc tay.

Tôi cúi gần hơn. Bóng ấy cũng cúi. Màu áo của nó dưới nước xanh rêu nhìn không ra màu, nhưng nó dày, nó có cổ, nó là áo len.

Có người gọi tên tôi.

"Ngần! Ngần ơi!"

Từ phía bờ đê. Tôi ngẩng lên. Anh Khoa đang chạy qua đám lau, bụi gạch bay theo. Anh chạy đến bờ cống, thở dốc, nhìn tôi rồi nhìn xuống nước rồi lại nhìn tôi.

"Em làm gì đấy? Em đứng đấy nãy giờ bao lâu rồi biết không?"

Tôi nói mới đứng một tí. Anh chỉ lên trời. Mặt trời đã xuống sát ngọn tre bên kia sông. Trời đỏ. Tôi đến đây lúc bốn giờ. Giờ phải hơn sáu giờ.

Anh nói anh thấy tôi đi qua bãi gạch lúc chiều, đợi mãi không thấy quay lại nên đi tìm. Anh bảo tôi lên. Giọng anh gắt, nhưng tay anh đưa ra đỡ tôi lên bậc cống thì run.

Tôi nhìn xuống nước lần cuối trước khi quay đi. Bóng tôi trong nước mặc áo phông cộc tay. Như phải thế.

* * *

Anh Khoa đưa tôi về đến đầu thôn thì quay lại. Anh không hỏi gì thêm. Anh chỉ nói, lần sau đừng ra đấy một mình.

Mẹ đứng ở cổng.

Mẹ đứng dựa vào cột cổng, tay khoanh trước ngực, nhìn ra đường. Mẹ thấy tôi thì không ra đón, cứ đứng đấy đợi tôi đi đến. Tôi bước qua cổng, mẹ đưa tay ra. Không phải ôm. Mẹ nắm lấy cổ tay tôi, ngón cái ấn lên mạch.

Mẹ giữ như thế một lúc. Rồi mẹ nói:

"Con đi đâu về mà người lạnh thế."

Tôi nói con đi chơi. Mẹ không hỏi đi chơi đâu. Mẹ buông tay tôi, nhìn xuống chân tôi. Dép tôi khô. Mẹ nhìn lâu như không tin.

Tối ấy mẹ dọn mâm, bát thứ ba vẫn có, nhưng mẹ xới ít hơn mọi hôm, và đôi đũa mẹ cắm nghiêng chứ không dựng thẳng. Tôi không hiểu thế nghĩa là gì. Tôi không hỏi.

Lúc tôi đi ngủ, mẹ đứng ở cửa buồng. Mẹ nói với cái khoảng không phía trên đầu tôi:

"Hai mươi ba tháng Chạp, con đừng ra khỏi nhà."

Tôi hỏi, năm nào.

Mẹ nhìn tôi, lần này nhìn đúng tôi, và câu trả lời của mẹ là câu tôi sẽ nghe lại suốt những năm sau này, mỗi năm một lần, cho đến khi mẹ không còn nói được nữa.

"Năm nào mẹ cũng sẽ nói."