Chương 9: Xuống xã

Sáng hôm sau tôi cho lớp nghỉ, sang Lũng Sủi.

Chở sốt. Nó nằm trong chăn ở góc nhà, mặt đỏ, môi khô, cái khăn đỏ bạc vẫn quấn trên cổ. Ông Dìn ngồi cạnh, tỉnh, tay run, không phải vì rượu. Ông bảo nó sốt từ đêm kia, đúng cái đêm rét nhất.

"Năm ngoái cũng thế. Nó sốt, thằng bé đi một mình."

Tôi để lại mấy viên thuốc hạ sốt mang từ dưới xuôi, dặn ông cách cho uống. Lúc tôi đứng dậy, Chở mở mắt. Nó nhìn tôi, mắt đục vì sốt, nói mê hay nói thật tôi không biết.

"Thầy đừng để nó ngồi ngoài. Thầy Thiện để nó ngồi ngoài."

Tôi hỏi ngồi ngoài là sao. Nó nhắm mắt lại.

* * *

Từ Lũng Sủi tôi đi thẳng xuống xã. Bốn tiếng đường. Tôi có hai việc, một việc nói ra được và một việc không.

Việc nói ra được là gọi điện cho phòng giáo dục xin than. Điện thoại cả xã có một cái ở trụ sở, mỗi lần gọi phải quay số ba bốn lượt. Người ta bảo than đang về, chờ.

Việc kia là hỏi về thầy Thiện.

Người biết nhiều nhất là anh Lầu, cán bộ văn phòng xã, nhà ngay cạnh trụ sở. Giáo viên điểm trường xuống xã đều ngủ nhờ nhà anh. Thầy Thiện cũng thế. Anh Lầu rót chè, châm thuốc, kể không cần tôi hỏi nhiều, như chuyện ấy anh cũng muốn có người nghe.

Thầy Thiện xuống xã chiều mùng ba Tết năm ngoái để lĩnh lương và mua ít thứ. Định sáng mùng bốn lên mở lớp. Nhưng tối mùng ba có rượu, mùng bốn có rượu, mùng năm cũng có. Thầy ấy uống được, người ta kéo.

"Sáng mùng sáu tôi dậy đi tiểu, thấy anh ấy đang xỏ ủng ngoài hiên. Năm giờ, trời tối om, lạnh hai độ âm, tôi bảo anh ở lại đi, rét thế này bọn trẻ nghỉ hết. Anh ấy bảo không được, phải lên."

Anh Lầu dụi thuốc.

"Anh ấy nói, có thằng bé Lũng Sủi nó đi từ bốn giờ, nhà nó không ai báo. Nói xong anh ấy cầm đèn pin đi. Tôi nhớ câu ấy vì sau đấy đúng là thằng bé ấy chết."

Tôi hỏi thầy Thiện quay xuống báo tin lúc nào.

"Chiều mùng sáu. Khoảng ba giờ. Mặt anh ấy lúc ấy tôi không quên được. Trắng, mà không phải trắng vì rét. Anh ấy nói lên đến lớp không thấy gì, mở lớp, một lúc sau người ta kêu bên dốc Sủi. Anh ấy nói thế."

Anh Lầu rót thêm chè.

"Rồi anh ấy ở lại trên ấy một tháng, dạy như người mất hồn, rồi xuống xin nghỉ. Lý do sức khoẻ. Về Chiêm Hoá."

Tôi xin anh Lầu địa chỉ. Anh lục sổ, chép cho tôi một dòng. Tôi ra bưu điện xã viết một lá thư, dài hai trang, không biết người nhận có đọc không. Tôi hỏi thầy Thiện một câu thôi, nhưng tôi viết vòng quanh câu ấy hai trang vì tôi không dám viết thẳng.

* * *

Tôi về đến dốc cuối lúc trời đã xuống sương. Từ dốc nhìn lên điểm trường, tôi thấy ánh đèn.

Ánh đèn dầu vàng, nhỏ, trong khung cửa sổ lớp. Lay động như có người đi lại trước nó.

Tôi đã khoá cửa lớp bằng khoá treo trước khi đi. Chìa trong túi áo tôi.

Tôi đứng ở dốc nhìn ánh đèn ấy. Tôi nghĩ đến quay xuống xã. Nghĩ đến nhà ông Pó. Rồi tôi nghĩ đến mười sáu đứa trẻ sáng mai đứng ở mép sân chờ tôi mở cửa. Tôi đi lên.

Đến sân thì cửa sổ tối. Không có ánh đèn nào nữa.

Cái khoá treo mắc ở then cửa, mở, càng khoá bật ra. Tôi sờ vào ổ khoá. Nó không lạnh như sắt để ngoài sương. Nó ấm, như vừa có bàn tay nắm vào lâu.

Tôi đẩy cửa. Trong lớp tối, nhưng không lạnh như tôi tưởng. Mùi thuốc lào. Đặc, khét, mới, cái mùi tôi chỉ ngửi thấy ở nhà ông Pó mỗi khi ông rít điếu. Trong lớp này ba tháng nay chưa có ai hút thuốc lào.

Tôi bật đèn pin.

Bàn ghế nguyên. Bảng nguyên. Quyển sổ của thầy Thiện vẫn trên bàn tôi, nhưng mở, ở trang tháng Hai, mà tôi nhớ chắc chắn tôi đã gập nó lại và chặn cái phích lên trên.

Cái dùi gỗ đào không ở trên đinh ngoài gốc sa mộc. Nó nằm trên bàn cuối, đầu ghế sát cửa, đặt ngay ngắn, như đứa trẻ đặt đồ của nó xuống chỗ ngồi để giữ chỗ.

Tôi cầm lên. Nó không lạnh.

Tôi đứng giữa lớp với cái dùi trong tay và mùi thuốc lào quanh người. Tôi nghĩ đến câu Chở nói trong cơn sốt. Thầy Thiện để nó ngồi ngoài. Tôi nghĩ đến câu anh Lầu kể. Lên đến lớp không thấy gì. Tôi nghĩ đến tiếng ủng bà Già Mỷ nghe thấy sau tiếng kẻng.

Tôi không ghép được. Hoặc tôi ghép được rồi mà không dám nhìn vào.

Đêm ấy tôi không cài then. Tôi ngồi trên giường, cái dùi gỗ đào để trên gối, chờ. Bốn giờ, không có kẻng. Không có tiếng chân. Chỉ có mùi thuốc lào loãng dần, loãng dần, đến gần sáng thì hết. Như có người đã ngồi trong lớp cả đêm, hút, rồi đi trước khi trời sáng.