Chương 10: Lưỡi lê qua lớp rạ

Tôi chưa kịp bịt miệng thằng Cốm thì một tiếng động khác trên đầu làm nó giật mình, quên khóc. Tiếng bồ trấu bị lôi đi. Lôi sệt sệt trên nền đất, rồi đổ nghiêng. Trấu đổ ào xuống tấm ván, tràn qua các kẽ, rơi xuống hầm thành từng dòng như cát.

Ánh sáng lọt xuống. Trời đã rạng. Qua những kẽ hở giữa các thanh ván, những vệt sáng mỏng rọi xiên vào hầm, vàng đục vì bụi trấu. Lần đầu tiên tôi nhìn thấy cả nhà mình dưới hầm trong ánh sáng ngày. U tôi ngồi dựa vách, mặt xám ngoét, mắt mở to nhìn lên. Bà nằm trên tấm phản con, tay nắm chặt tràng hạt. Thằng Cốm trong lòng tôi, môi dưới run run.

Trên tấm ván chỉ còn một lớp trấu mỏng và mấy nắm rạ đun bếp rơi vương. Chỉ cần một người cúi xuống, gạt tay một cái, là thấy mép ván.

Có tiếng ồm ồm nói gì đó. Rồi tiếng một người khác cười. Rồi giọng người mình, cái giọng thành Nam rành rọt hôm qua.

"Đã bảo nhà này khám rồi. Dưới ấy chỉ có đất thôi."

Tiếng ồm ồm cãi lại. Tiếng giày đinh dẫm lên tấm ván. Tấm ván võng xuống ngay trên đầu u tôi, kêu răng rắc. Một vệt sáng bị che mất, rồi hiện lại, rồi bị che mất, theo từng bước chân.

* * *

Rồi tôi thấy lưỡi lê.

Nó thọc xuống qua lớp rạ, qua khe hở giữa hai thanh ván, ở phía góc trong. Một lưỡi thép dài, xám, đầu nhọn, dính trấu. Nó thọc xuống một gang tay, rút lên. Thọc xuống chỗ khác, rút lên. Thằng lính ở trên đang dò. Như người ta lấy que xăm dò hầm chuột.

Lần thứ ba, lưỡi lê thọc xuống ngay trên đầu thằng Cốm. Đầu lưỡi lê dừng cách tóc nó chừng hai đốt tay. Một mẩu trấu rơi từ lưỡi thép xuống trán nó.

Thằng Cốm nhìn lên. Nó thấy lưỡi lê. Mặt nó nhăn lại. Cái miệng nhỏ của nó méo đi, há ra, hít vào một hơi thật sâu, cái hơi mà đứa trẻ nào cũng hít trước khi gào lên.

Tay tôi cứng đờ. Tôi không cử động được. Cả người tôi như bị đóng đinh xuống đất. Tôi biết tôi phải bịt miệng nó. Tôi biết. Nhưng tay tôi không nghe.

Rồi ở góc trong cùng, trong một vệt sáng lọt qua kẽ ván, người ấy ngẩng đầu lên.

Lần đầu tiên tôi thấy rõ mặt người ấy. Cái lớp mờ như hơi nước đã tan đi. Một khuôn mặt gầy, hốc hác, râu ria lởm chởm, hai má hóp lại. Đôi mắt sâu. Và đôi mắt ấy nhìn thẳng vào tôi.

Người ấy nhấc tay trái lên từ sau đầu gối. Cái bàn tay tôi chưa thấy bao giờ.

Người ấy đặt ngón trỏ dọc lên môi mình. Rồi gõ nhẹ hai cái.

Ngón út của bàn tay ấy cụt mất đốt đầu.

* * *

Tay tôi cử động được. Tôi áp lòng bàn tay lên miệng thằng Cốm, đúng lúc nó định gào. Rồi tôi nhấc tay ra, đặt ngón trỏ tay trái lên môi nó, gõ hai cái. Như người ấy vừa làm. Như thầy tôi đã làm ở gầm phản phố Hàng Thao. Im nhé. Im mà không sợ.

Thằng Cốm nín. Nó nhìn tôi, rồi nó quay sang nhìn góc trong, nhìn người ấy. Nó không khóc nữa. Nó chớp mắt, rồi tựa đầu vào ngực tôi, như đứa trẻ yên tâm vì đã thấy người lớn ở gần.

Lưỡi lê rút lên. Rồi thọc xuống lần cuối, ở góc trong cùng. Thọc thẳng xuống chỗ người ấy ngồi.

Tôi thấy lưỡi thép đi xuyên qua vai người ấy. Qua cái vai áo nâu rách sém. Không có tiếng gì. Không có máu. Người ấy không động, vẫn nhìn tôi, ngón tay vẫn đặt trên môi. Lưỡi lê đi qua vai người ấy như đi qua sương, cắm phập vào vách đất phía sau. Cắm đúng vào vết bàn tay.

Rồi nó rút lên. Dính đất nâu sẫm.

Trên đầu có tiếng ồm ồm lẩm bẩm. Tiếng giày đinh bước ra khỏi tấm ván. Giọng thành Nam nói, chán nản.

"Đất. Đã bảo mà."

Tiếng giày xa dần ra sân. Một lúc sau có tiếng còi tu tu từ phía bến đò, rồi tiếng máy ca nô rú lên, xa dần, xa dần về phía thành Nam.

* * *

Nhà tôi không ai cử động. Không ai thở mạnh. Chúng tôi ngồi như thế đến khi tiếng ca nô tắt hẳn, đến khi nghe tiếng người làng gọi nhau ngoài đồng, tiếng khóc ở đâu đó phía bờ rào nhà bà Đồ, tiếng trống đình đánh một hồi dài.

Người ấy vẫn nhìn tôi. Tay trái vẫn đặt lên môi.

Tôi biết rồi. Cái ý nghĩ dưới đáy bụng không còn là ý nghĩ nữa. Tôi nhìn khuôn mặt hốc hác ấy, cái râu lởm chởm ấy, đôi mắt sâu ấy. Tôi chưa từng thấy thầy tôi gầy như thế, già như thế. Nhưng tôi đã thấy cái ngón út ấy hàng nghìn lần, lúc thầy cầm đũa, lúc thầy bế thằng Cốm, lúc thầy gõ lên môi tôi.

Tôi mấp máy môi. Không thành tiếng. Rồi thành tiếng, khẽ thôi, như hơi thở.

"Thầy."

Người ấy hạ tay xuống. Từ từ. Cúi đầu xuống. Về lại tư thế cũ, bó gối, tay phải áp ngực.

Bên cạnh tôi, u tôi nắm lấy cổ tay tôi. Bàn tay u lạnh ngắt, run bần bật, nắm chặt đến nỗi móng tay u bấm vào da tôi.

U không hỏi thầy nào. U không hỏi con gọi ai.