Chương 2: Người từ Lào về

Tuần sau, ngoài chợ Diêm có tin một người xã bên vừa ở Lào về. Anh tên Bính, ngày trước đi cùng chuyến với anh Tuấn, cùng một ông cai. U tôi bắt tôi chở đi ngay chiều hôm ấy.

Nhà anh Bính ở cuối một xóm chài, cửa trông ra bãi sú. Anh gầy đét, da đen bóng, ngồi xổm trên hè vót nan. Thấy u tôi, anh đứng dậy, lau tay vào quần, mời vào nhà. U không vào. U đứng ngay dưới hè, hỏi luôn.

"Anh có biết thằng Tuấn nhà tôi bây giờ ở đâu không?"

Anh Bính nhìn xuống đất một lúc. Anh bảo anh không ở cùng lán, chỉ cùng công trình. Lán anh Tuấn ở trong cùng, sát con suối, toàn người Thái Bình với Nam Định. Mưa tháng Chín năm ấy kéo mười mấy ngày, suối lên, sạt một đoạn đường, công trình nghỉ. Chủ thầu nợ lương, thợ bỏ đi dần.

"Thằng Tuấn thì... cháu nghe người ta bảo nó đi trước. Có đứa bảo nó trôi lũ. Có đứa bảo nó bỏ sang bên Thái làm. Cháu không biết đâu là thật, bác ạ."

U tôi hỏi trong lán ấy còn ai biết. Anh Bính nghĩ một lúc.

"Có thằng Lộc, người Hải Hậu, nằm cạnh anh Tuấn. Hai đứa đi đâu cũng có nhau. Nhưng sau lũ cháu cũng không thấy nó nữa."

Lúc tiễn ra ngõ, anh Bính kéo tôi lại, nói nhỏ để u không nghe. Anh bảo anh Tuấn bên ấy uống rượu nhiều. Có lần say, anh đánh nhau với người lán bên, cầm cái xẻng lao vào, ba người giữ mới được. Anh Bính nói xong thì nhìn tôi, như hỏi tôi có biết không.

Tôi biết. Anh tôi hiền với u, hiền với tôi, nhưng cái nóng của anh thì cả thôn biết.

* * *

Hội làng năm 2000, anh uống rượu ở đình, cãi nhau với con trai ông trưởng thôn chỉ vì một câu nói. Anh cầm cái ghế đẩu phang vào đầu người ta. Máu chảy ướt một vạt sân đình. Người ta khâu mười hai mũi.

Nhà tôi bán con lợn nái với một tạ thóc giống để đền. U tôi đi xin từng nhà, khóc ở từng cổng. Ra Giêng năm sau anh đi Lào. Người làng bảo anh đi kiếm tiền. Tôi biết anh đi vì không dám nhìn mặt ai trong thôn nữa.

Anh không phải người xấu. Anh chỉ có một lúc nào đó, mắt anh tối lại, và anh không còn là anh. Tôi đã thấy cái lúc ấy hai lần. Một lần ở sân đình. Một lần dưới gốc cây nhãn nhà ông Phó, năm anh mười bốn, cái năm sứt răng.

* * *

Tối ấy u tôi không ăn. U ngồi ở hiên đến khuya. Tôi ra ngồi cạnh, u mới nói.

"Bà Hai đầu xóm mách u một ông ở Kiến Xương. Ông Thục. Nhà ông có đứa cháu gái ngồi đồng. Gọi hồn liệt sĩ, tìm mộ cho bao nhiêu nhà rồi."

Tôi bảo u, mấy cái ấy lừa người ta lấy tiền. Báo đài nói suốt. U không cãi. U chỉ nói một câu mà tôi nhớ mãi.

"Nếu anh mày còn sống thì gọi không về. Gọi không về thì u mừng."

Tôi không nói được gì nữa. U nói có lý theo cái lý của một người mẹ ba năm ngồi nhìn ngõ. Gọi về thì biết chỗ mà tìm. Gọi không về thì còn hy vọng. Đường nào u cũng được một thứ.

U lục trong hòm ra cái áo bảo hộ màu cứt ngựa anh Tuấn mặc đi làm đường ở huyện năm trước khi sang Lào. Áo đã giặt, gấp vuông. U bảo ông Thục cần đồ người cần gọi, cần ngày sinh, cần tên làng. U đặt cái áo lên đầu giường mình.

Hôm ấy là đêm mười bốn. Hẹn sáng hôm sau đi Kiến Xương.

* * *

Đêm đó tôi không ngủ. Tôi nằm chờ.

Ếch ngoài ao tắt khi trăng đã lên khỏi ngọn tre. Tắt gọn như ai bóp. Rồi tiếng rít. Lần này không từ dưới bếp. Gần hơn. Ngoài hiên, ngay trước cửa gian giữa, cách giường u tôi một bức vách.

Sòng sọc. Sòng sọc. Rồi tiếng thở ra, phù.

Tôi rón rén đứng dậy, không bật đèn. Cửa gian bên tôi có một khe hở chỗ bản lề. Tôi ghé mắt nhìn ra.

Hiên nhà ngập trăng. Gạch đỏ, cột gỗ xoan, cái chum nước ở góc. Không có ai. Nhưng mùi thuốc lào thì đặc đến mức tôi thấy cay mắt. Tôi đứng nhìn đến lúc ếch kêu lại, rồi mới dám mở cửa bước ra.

Cái ghế đẩu ở hiên, ghế anh Tuấn hay ngồi bóc lạc, đã bị kéo ra sát cột, quay mặt ra ngõ. Kiểu người ta ngồi đợi ai, hay ngồi nhìn đường về. Cái điếu cày của thầy, u đã cất lại lên gác bếp từ hôm trước, giờ dựng nghiêng vào chân ghế.

Tôi cúi xuống. Trên mặt ghế có một vệt đất. Ướt, dẻo, quệt thành hình như mép một cái quần ngồi xuống. Tôi chấm ngón tay đưa lên đèn pin.

Đất đỏ. Đỏ như gạch non, như son, dính và mịn.

Cả cái huyện ven biển nhà tôi chỉ có đất phù sa nâu với bùn mặn xám. Từ bé đến lớn tôi chưa từng thấy một nắm đất đỏ nào ở đây.

Tôi đứng ngoài hiên, ngón tay đỏ, nghe sau lưng tiếng u trở mình trên giường. Rồi tiếng u thì thào, rất khẽ, như sợ đánh thức ai.

"Về rồi đấy à."