Chương 3: Bà cụ đỉnh đèo

Tháng Mười, tôi chở cô ấy thêm bốn lần.

Không phải đêm nào cũng gặp. Có đêm tôi qua cua số chín, gốc sau sau đứng trơ trong đèn pha, không có ai. Những đêm ấy tôi lái lên đỉnh mà lưng cứ cứng lại, chờ một cái gì. Nhưng không có gì.

Đêm nào cô đứng đó thì đêm ấy đường có chuyện. Một hòn đá lăn xuống ngay trước mũi xe. Một chiếc xe khách lấn làn ở cua khuất, quệt qua gương bên Toản rồi biến mất. Một lần phanh hơi tự nhiên xì, tôi về số kịp, dừng sát mép vực.

Lần nào cô cũng lên, ngồi ghế giữa, tóc ướt, không nói, rồi biến mất trước đỉnh. Vệt nước cô để lại thì mỗi lần một khác. Lần sau lệch về phía sau hơn lần trước một chút, như người ngồi cứ ngả dần ra tấm rèm.

Tôi bắt đầu quen. Cái quen ấy làm tôi sợ hơn cả lần đầu.

Tôi để một gói bánh dày trên ghế giữa trước khi qua cầu sắt. Cô không động tới. Tôi để một nắm xôi gói lá dong, một quả cam. Cô không động tới. Có đêm tôi nói với cô vài câu bằng tiếng Thái, chuyện vợ tôi sắp đẻ, chuyện ruộng nhà mất mùa. Cô không quay sang. Nhưng tôi thấy cô nghe.

Toản thì không quen được. Nó gầy đi trông thấy. Nó không ngủ trên giường sau nữa, cứ ngồi ghế ngoài suốt chặng, điếu cày ôm trong lòng. Mỗi lần cô gái lên xe, nó lại liếc vào gương. Và lần nào nó cũng thì thầm với tôi cùng một câu: cô ấy lại nhìn cái giường.

* * *

Cuối tháng Mười, có một chuyến phải chạy ngày vì chủ hàng trên Điện Biên cần gấp. Tôi để Toản ngủ ở quán Thuận Châu, chạy một mình. Lên tới đỉnh Pha Đin lúc giữa chiều, tôi dừng ở chỗ mấy cái lán bán nước.

Ban ngày đỉnh đèo khác hẳn. Gió thổi lồng lộng, mây trôi thấp ngang mặt. Nhìn xuống thấy đường đèo vắt qua sườn núi như sợi dây thừng ai thả. Mấy cái lán lợp tấm phibrô, bán nước chè, đường phên, mận khô. Có một bà cụ người Thái ngồi ở lán cuối cùng, tóc búi tằng cẩu đã bạc trắng, miệng nhai trầu.

Tôi mua một cốc chè, ngồi xuống ghế gỗ thấp. Uống hết cốc tôi mới hỏi bà có biết cô gái ở cua số chín không.

Bà cụ không ngạc nhiên. Bà nhổ bã trầu, chùi miệng, nhìn tôi từ đầu tới chân.

"Mày chở nó mấy lần rồi?"

Tôi nói sáu lần. Bà gật đầu chậm.

Bà kể bằng tiếng Thái, giọng đều như kể chuyện mùa màng. Chín năm trước, năm 1999, có một chiếc xe tải ở Thuận Châu chạy đêm lên Điện Biên. Người lái tên là Pọm. Ở cua số chín hắn cho một cô gái đi nhờ, con gái bản dưới chân đèo phía Tuần Giáo. Cô ngồi ghế giữa.

Xe lên tới cua mười bốn thì đâm qua hộ lan, rơi xuống vực. Tìm thấy Pọm mắc trên cây, sống được ba hôm rồi chết ở bệnh viện dưới huyện. Cô gái thì người ta không tìm thấy. Dưới vực ấy có một con suối chảy ngầm vào lòng núi.

"Từ đấy nó đứng ở cua chín. Nó đứng đúng chỗ hôm ấy nó vẫy xe."

Tôi hỏi vì sao cô ấy cứu tôi.

Bà cụ cười, cái cười không vui. Bà bảo tôi nghĩ sai rồi. Cô ấy không cứu ai cả. Đèo Pha Đin mỗi năm đòi người. Xe nào qua đèo đêm ấy mà đèo muốn, thì phải nộp một người. Nhưng nếu trên xe đã có sẵn một người chết ngồi, thì đèo coi như xe ấy nộp rồi. Đèo cho qua.

"Nó lên xe mày là nó nộp thay mày. Đêm nào nó lên, đêm ấy đèo đã có người."

Tôi ngồi im. Gió thổi tung tấm bạt che lán, phần phật.

Tôi hỏi thế những xe cô ấy vẫy mà không dừng thì sao.

Bà nhìn ra con đường dưới thung, lâu rồi mới đáp:

"Thì đèo lấy một người trên xe ấy. Không phải lúc nào cũng là thằng cầm lái."

* * *

Tôi hỏi tiếp, câu mà Toản cứ thì thầm mãi. Vì sao trong gương cô ấy cứ quay ra sau, nhìn cái giường.

Bà cụ không trả lời ngay. Bà rót thêm cho tôi một cốc chè, nước đã nguội.

"Nó nhìn xem trên xe còn ai."

Tôi bảo trên xe chỉ có tôi với thằng phụ xe. Bà nói, mày nghĩ thế thôi. Rồi bà lắc đầu, không giải thích, như thể đã nói nhiều hơn mức nên nói.

Tôi đứng dậy trả tiền. Bà cụ không cầm tiền. Bà thò tay vào túi áo cóm cũ, móc ra một vật nhỏ, đặt vào lòng bàn tay tôi.

Một chiếc khuy bạc hình con bướm. Đã xỉn đen, một cánh hơi méo. Sau lưng khuy còn dính một mẩu chỉ đứt.

"Năm ấy người ta tìm thấy cái này ở hộ lan cua mười bốn. Tao giữ chín năm. Mày gặp nó thì trả cho nó."

Tôi nhớ hàng khuy trên áo cô gái. Thiếu một chiếc, chỗ thứ ba từ cổ xuống.

* * *

Tôi lái xuống Tuần Giáo, giao hàng, ngủ một đêm ở bãi xe rồi sáng hôm sau quay về. Chiếc khuy bạc tôi bọc trong tờ giấy báo, nhét vào túi áo ngực. Suốt đường về, cứ thỉnh thoảng tôi lại đặt tay lên túi áo. Chiếc khuy lạnh. Lạnh xuyên qua cả giấy báo, cả vải áo, như một hòn đá cuội vừa nhặt dưới suối.

Về tới quán Thuận Châu, Toản đang ngồi đợi. Nó đứng bật dậy khi thấy tôi, mặt tái.

Nó bảo tối qua, lúc nó ngủ trên ghế dài ở hiên quán, nó mơ thấy cô gái. Cô đứng ở cuối giường nó, tóc ướt, chỉ tay vào ngực nó. Không nói gì.

Rồi nó hỏi tôi, giọng nhỏ hẳn:

"Anh ơi, cái giường sau xe ấy, có ai từng chết trên đấy không?"