Chương 11: Nói lại một lần

Gần sáng mẹ mới nói tiếp. Mẹ ngồi bên bếp đã tàn, ngón trỏ quấn miếng vải, nói chậm như nhặt sạn trong gạo.

"Đêm nớ mưa. Mưa từ chập tối tới sáng, suối Pheo lên ngập chân cọn. Thằng Lâm mắc ở lán xẻ trên rừng, nỏ lội về được."

"Gần sáng thằng Khiêm gõ cửa. Cháu thằng Sính, hồi nớ làm công an xã. Ướt sũng, tay cầm con dao quắm."

Khiêm với ông Sính tranh nhau rừng quế đã lâu. Đêm ấy hai chú cháu uống rượu, cãi nhau ở chân cọn. Khiêm bắt mẹ học từng câu. Hắn chọn mẹ vì cả bản biết ông Sính đòi mẹ về làm lẽ trừ nợ, biết thằng Lâm thương mẹ. Mẹ đứng ra nói, ai cũng tin thằng Lâm giết vì mẹ.

"Hắn cầm cái vòng chân của mi, bẻ cong một mắt. Hắn bảo nỏ nói thì lần sau là cổ chân."

Mẹ nhìn vào đống tro.

"Mẹ nói trăng. Mẹ nói bãi đá. Đứa mô ở Pheo cũng biết đêm nớ mưa, đứng bãi đá nỏ trông thấy cọn. Mẹ tưởng ông toà hỏi. Nỏ ai hỏi."

Tôi hỏi lại câu hôm qua mẹ chưa trả lời. Bố tôi là ai.

"Mắt mi là mắt hắn."

Mẹ có tôi năm mười chín tuổi. Ông ngoại nợ ông Sính, không cho cưới. Mẹ không dám nói tên bố tôi với ai, nói ra thì ông Sính cho người đánh chết anh ấy.

Mẹ cầm cổ tay trái tôi, ngón cái đặt lên dấu nước.

"Người Pheo đi xa thì rửa tay xuống nước, cho nước nhớ đường dắt về. Hắn rửa rồi mới đi. Cái dấu ni là hắn điểm chỉ. Nhận mi đó."

Rồi mẹ đứng dậy, vấn khăn.

"Mai mẹ lên toà. Nói lại."

* * *

Sáng thứ Năm mẹ đi bộ cùng tôi xuống thị trấn. Đến cổng toà, ông Thể đang quét sân. Ông dựng chổi, nhìn mẹ rất lâu.

"Con bé địu con."

Mẹ gật. Ông Thể mở cổng, cúi đầu như chào người lớn tuổi.

Anh Quang nghe tôi nói được ba câu thì đứng dậy khép cửa phòng. Anh tự lấy giấy, tự ghi, gần hai tiếng đồng hồ. Mẹ kể lại từng chữ như đã kể bên bếp. Đến chỗ ký, mẹ không đòi tôi đọc lại. Mẹ ấn ngón trỏ bên phải vào hộp mực tím, ấn xuống giấy, giữ lâu.

Anh Quang nhìn dấu điểm chỉ, rồi nhìn tôi.

"Quá thời hiệu rồi, người ta không truy cứu chị đâu. Còn lại để anh làm."

* * *

Tối ấy mẹ xin vào kho. Tôi rót bát nước đầy đến miệng, đặt giữa cái bàn xử án năm xưa. Mẹ ngồi một bên, đối diện cái ghế gỗ trống. Tôi ngồi ở góc giá số hai, cầm nến.

Mùi mùn cưa đến trước. Rồi hơi lạnh tràn lên từ sàn xi măng, lên đến đầu gối. Bóng đèn tròn mờ dần, đục như nhìn qua mặt suối. Trên mặt ghế trống, một vệt sẫm loang ra, in hình một người vừa ngồi xuống.

Mẹ không nhìn xuống đất. Mẹ nhìn thẳng vào cái ghế.

Mẹ nói bằng tiếng Mường. Tôi nghe được.

"Lâm. Đêm nớ mưa. Tau ở nhà. Tau nỏ trông thấy mi."

Mẹ nói lại lần nữa, từng chữ, mắt không rời cái ghế. Đúng như bố tôi đã xin trước toà mười bốn năm trước.

Mặt nước trong bát hạ xuống, lặng lẽ, như có ai đang uống. Mẹ đặt ngón trỏ có vết sẹo lên mặt bàn. Cạnh đó, một dấu ngón tay ướt hiện ra, to, thô, vân rõ. Hai dấu nằm cạnh nhau như hai người điểm chỉ chung một tờ giấy.

Đèn sáng lại. Ghế trống, mặt ghế ướt. Bát nước cạn.

Đáy bát có một con cá gỗ bằng ngón tay cái, đen sẫm, ướt sũng, sợi dây gai còn buộc ở đuôi. Mẹ cầm lên, áp vào má. Tôi chưa từng thấy mẹ khóc thành tiếng.

* * *

Sáng thứ Sáu, xe tỉnh xuống. Trước khi tập hồ sơ Đinh Văn Lâm vào thùng, anh Quang kẹp biên bản lời khai của mẹ vào ngay sau tờ có dấu điểm chỉ cũ, ghi thêm số trang.

"Giờ thì đủ trang."

Chiều ấy dấu nước trên cổ tay tôi khô. Chỗ ấy còn lại một mảng da trắng, tròn, nhẵn, không vân.

Năm 2003 có quyết định giám đốc thẩm. Bản án năm 1987 bị huỷ, anh Lâm không phạm tội. Khiêm không phải ra toà. Hắn chết mùa lũ năm 1996, người bản Pheo tìm thấy xác mắc trong nan cọn nước.

Tôi mang bản sao quyết định sang Tà Sình. Bà Lim đặt tờ giấy lên ván thờ, cạnh cái áo cánh nâu. Tôi đặt con cá gỗ bên cạnh. Bà nhìn tôi, lần này nói hết câu.

"Mắt mi là mắt thằng Lâm."

Bà Lim mất năm 2010. Ông Thể mất năm 2006, trước khi mất dặn người nhà mang trả tôi cái bát sứ trắng. Từ hôm xe tỉnh xuống, kho không còn hồ sơ nào tự mở.

* * *

Mẹ tôi giờ gần sáu mươi, ở với tôi dưới thị trấn. Cái vòng chân bạc tôi đã nắn lại mắt xích cong.

Anh Quang cho tôi giữ một bản sao biên bản lời khai lại của mẹ. Tôi gấp tư, để trong ngăn kéo bàn làm việc.

Sáng nào mở ngăn kéo, tờ giấy cũng đã nằm phẳng, mở hết bốn nếp. Cạnh dấu điểm chỉ có vết sẹo chéo của mẹ, có thêm một vòng gợn sóng mờ, mép còn hơi ẩm.