Chương 2: Về bản cuối tuần

Ba ngày sau không có gì. Tôi làm tiếp năm 1988, năm 1989, ho khan vì bụi, chiều về tập thể gội đầu hai lần mới hết mùi mốc. Tôi bắt đầu nghĩ hôm thứ Hai là do mình. Có thể tôi đã quên cất. Có thể tôi đã để nó trên bàn, sương đêm lọt qua khe cửa sổ đọng lại thành giọt.

Sáng thứ Năm, tập hồ sơ lại nằm trên bàn.

Hai cái nút tôi thắt đã được gỡ. Dây vải vắt gọn sang bên, không rối. Trang mở lần này không phải trang hôm trước. Là một tờ giấy pơ-luya mỏng, chữ đánh máy mờ: "Biên bản bắt người". Dấu ngón tay ướt nằm ngay giữa một dòng chữ. Tôi cúi xuống đọc dòng ấy, dù đã tự dặn mình không đọc.

"Bị can bị bắt giữ khi đang tắm dưới suối Pheo, cách nhà khoảng hai trăm mét."

Mùi mùn cưa vẫn còn trong kho. Nhẹ hơn lần trước, nhưng còn.

* * *

Tôi nghĩ ngay đến chị Thoa. Chị là thư ký toà, ba mươi mấy tuổi, người dưới xuôi lên, hay trêu tôi là con bé bản. Chị giữ một chìa kho dự phòng. Trưa hôm ấy tôi chờ chị ăn cơm xong, hỏi thẳng.

Chị Thoa cười. Cái cười hơi nhanh quá.

"Em nghĩ chị rảnh mà đi doạ em à. Chị không vào cái kho ấy đâu, mấy năm nay rồi."

Tôi hỏi sao không vào. Chị gắp miếng dưa, nhai rất lâu.

"Ẩm. Mốc. Chị bị viêm xoang. Mà em này, đừng ở muộn trong đấy. Chiều tối là về đi."

Chiều hôm ấy tôi cất tập hồ sơ vào tủ, lần này để nó dưới một chồng sổ thụ lý dày, cái sổ bìa cứng nặng gần ba cân. Tôi khoá tủ. Rồi tôi ngồi xuống chiếc bàn cạnh cửa sổ, mở cuốn sổ ghi chép ra mà không viết được chữ nào.

Biên bản ghi bị can sinh năm 1964, bản Pheo, xã Tà Sình. Tà Sình ở bên kia đèo, giáp huyện bên. Tôi chưa sang đấy bao giờ. Ở bản tôi người ta nhắc Tà Sình như nhắc một chỗ xa, đường khó, toàn rừng nứa.

* * *

Thứ Bảy tôi về bản. Dốc đất đỏ khô, đạp được nửa đường mới phải dắt. Đến đầu bản thì đã thấy khói bếp nhà mình. Mẹ nấu canh rau sắn với cá suối, thứ tôi thích nhất. Mẹ không hỏi gì về công việc. Mẹ hỏi ăn uống ở tập thể có đủ không, có ai bắt nạt không, áo mưa còn lành không.

Ăn cơm, tôi kể chuyện kho. Tôi không kể dấu ngón tay. Tôi chỉ kể đang xếp hồ sơ năm tám mươi bảy, có một vụ án mạng bên Tà Sình, người ta bắt hắn lúc đang tắm suối.

Mẹ đang múc canh. Cái muôi múc đầy quá, canh tràn ra mép bát, chảy xuống mâm. Mẹ không lau. Mẹ đặt muôi xuống, đẩy bát canh sang phía tôi.

"Chuyện người chết thì để ở chỗ người chết. Đừng mang về nhà."

Rồi mẹ đứng dậy ra suối sau nhà. Mẹ đi rửa tay, mẹ bảo thế. Tôi ăn xong, rửa bát, quét nhà, mẹ vẫn chưa vào. Tôi ra đầu dốc nhìn xuống. Mẹ ngồi xổm trên một hòn đá, tay phải nhúng trong nước, ngón tay này chà lên ngón tay kia. Trời tối dần mà mẹ cứ ngồi như thế.

* * *

Tối ấy tôi lục hòm gỗ của mẹ để lấy thêm cái chăn, vì đêm trên bản lạnh hơn dưới thị trấn. Dưới đáy hòm có một gói vải chàm. Tôi biết gói ấy. Trong đó là cái vòng bạc đeo cổ chân của tôi hồi bé, có đính một chùm đồng hào bạc nhỏ.

Tôi mở ra xem. Vòng đã đen, một mắt xích bị bẻ cong. Chùm đồng hào lẽ ra có năm món, giờ còn bốn. Hồi bé tôi hỏi, mẹ bảo rơi mất ở đâu không nhớ. Mẹ bảo hồi tôi còn địu trên lưng, đi đâu chùm đồng hào cũng kêu lanh canh, mẹ nghe tiếng là biết con đang ngọ nguậy.

Cầm cái vòng, tôi lại nhớ đến bà ngoại. Bà mất năm tôi mười tuổi, trước khi đi bà lẫn mất mấy tháng. Có đêm bà ngồi bật dậy, nắm lấy tay mẹ tôi, gọi một cái tên tôi chưa nghe bao giờ.

"Ỏi ơi. Ỏi. Mi về chưa."

Mẹ gỡ tay bà ra, đặt bà nằm xuống, bảo tôi bà lẫn, bà gọi người ngày xưa. Tôi hỏi Ỏi là ai. Mẹ bảo một đứa con gái trong bản cũ, chết lâu rồi. Năm ấy tôi mười tuổi, tôi tin.

Tôi gói cái vòng lại, cất vào chỗ cũ. Lúc gấp vải, tôi để ý mẹ đứng ở cửa buồng nhìn tôi từ bao giờ. Mẹ không nói gì. Mẹ chỉ đưa tay khép nắp hòm, ngón trỏ có vết sẹo đặt lên nắp gỗ, ấn xuống, giữ lâu hơn cần thiết.

* * *

Sáng thứ Hai tôi xuống thị trấn từ lúc trời chưa sáng hẳn. Tôi đến kho trước khi ông Thể dậy, gõ cửa chòi xin chìa. Mở cửa kho, tôi đứng sững ở ngưỡng.

Bàn trống. Tập hồ sơ không ở trên bàn.

Tôi thở ra được nửa hơi thì thấy cái ghế. Cái ghế gỗ của tôi, tối thứ Sáu tôi đẩy sát vào gầm bàn, giờ được kéo ra, xoay nghiêng về phía tủ sắt, như có người vừa ngồi dậy.

Mặt ghế ướt. Một vũng nước mỏng, in hình một người vừa ngồi, đang chảy chậm xuống mép gỗ, nhỏ từng giọt xuống sàn xi măng.